Schaakrubrieken weekend 23 december 2017

Wekelijks publiceren of verwijzen wij naar deze schaakrubrieken. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend.

Hans Ree Gert Ligterink Hans Böhm Bab Wilders Johan Hut Rini Kuijf Henk Prins

Hans Ree

Svidlers record

Een week geleden won Peter Svidler in Sint-Petersburg het kampioenschap van Rusland. Het was de achtste keer dat hij kampioen werd. In de vorige eeuw was Botwinnik zeven keer en Tal zes keer kampioen van de Sovjet-Unie, wat een nog grotere prestatie was. Maar toch, acht keer kampioen van Rusland is geweldig. Het toernooi werd dit jaar gespeeld in het Staatsmuseum voor de Politieke Geschiedenis van Rusland, een paleisje dat aan het begin van de vorige eeuw werd gebouwd voor de minnares van de latere tsaar Nicolaas II. Svidler, die in Sint-Petersburg woont, zei dat hij zoals veel bewoners van grote steden wel vaak musea in het buitenland bezocht, maar zelden die in zijn eigen stad, omdat dat altijd nog kon. Daarom was hij dankbaar voor het beleid van de Russische schaakbond om hun grote toernooien steeds in musea te houden. Svidler is 41 jaar oud. Er waren twee hongerige jonge wolven, Vladimir Fedosejev (22) en Daniil Doebov (21). Fedosejev begon met 4 uit 4 en Doebov met 3½ uit 4. Een van Doebovs overwinningen was tegen Svidler, die halverwege het toernooi geen hoop meer op de toernooioverwinning had. Het ging anders. Svidler won toch, na een tiebreak tegen Nikita Vitjoegov. Hij zei na afloop dat hij altijd pas na de laatste zet van de laatste ronde klikte op de pagina waar hij kon zien wat zijn prijs was. Het was een auto (een Renault) en een miljoen roebel. Dat mooie ronde bedrag is al vele jaren de vaste eerste prijs van het kampioenschap, onafhankelijk van de koopkracht van de roebel. Die had pieken en dalen en nu is dat miljoen iets meer dan 14.000 euro waard. Een bescheiden beloning voor het kampioenschap van het sterkste schaakland, vind ik.

Sergej Volkov – Peter Svidler, kampioenschap van Rusland, Sint-Petersburg 2017

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 d5 4. Pf3 Lg7 5. Db3 dxc4 6. Dxc4 Le6 7. Da4+ De principiële weerleggingspoging is 7. Db5+ Pc6 8. Dxb7, zoals in Euwe – Landau, Hastings 1938. 7… Ld7 8. Db3 c5 9. d5 b5 10. e4 Met 10. Pxb5 Da5+ 11. Pc3 Pxd5 12. Dxd5 Lxc3+ 13. Ld2 Lc6 14. Lxc3 kon wit een gelijk eindspel bereiken. 10…b4 11. e5 bxc3 12. exf6 Lxf6 13. bxc3 0-0 14. Lh6 Te8 15. Lc4 Lg4 16. Pd2 Pd7 17. h3 Tb8 18. Da3 Lf5 Zwart staat prettig, want 19. g4 zou nu een slag in de lucht zijn wegens 19…Pe5 20. gxf5 Pxc4 21. Pxc4 Dxd5 en zwart wint.19. 0-0 Pe5 20. Lf4 Tb7 21. Lxe5 Lxe5 22. f4 Ld6 23. g4

23…e6 Een wondermooi stukoffer dat niet strikt noodzakelijk was, want het alledaagse 23…Ld7 was ook goed mogelijk. 24. gxf5 exd5 25. La6 Wit had het best met 25. Da4 dxc4 26. Pxc4 het stuk meteen kunnen teruggeven. 25…c4 26. Da4 Ook na 26. Dc1 Dh4 gevolgd door zetten als Te2 en Tbe7 is zwarts koningsaanval beslissend. 26…Tb2 27. Pf3 Tee2 De ‘blinde varkens’ zoals twee torens op de voorlaatste rij vroeger soms genoemd werden, rennen vraatzuchtig op de witte koning af.28. Dc6 De7 29. Da8+ Lb8 30. Dxd5 Lxf4 31. Tfe1 De3+ Het dameoffer 31…Dg5+ zou ook tot mat leiden, maar dat zou een populistisch knaleffect zijn. 32. Kh1 Th2+ Wit gaf op.

Gert Ligterink

Alsof Fedosejev een record voor de eeuwigheid wilde

Peter Svidler is een man met vele kwaliteiten. Hij behoort tot de sterkste schakers van deze tijd, hij spreekt beter Engels dan de meeste Britten en hij is ‘s werelds beste internetcommentator. Daarnaast heeft hij een record in handen dat niet snel gebroken zal worden: hij werd achtmaal kampioen van Rusland. Voor het eerst in 1994, voor het laatst onlangs in zijn woonplaats Sint Petersburg.
Niemand zal Svidler die achtste titel misgunnen. Na een matige start vocht hij zich op bewonderenswaardige wijze terug in de race en zijn spel in de beslissende slotfase was van hoog niveau. Toch bloedde mijn hart voor de 22-jarige Vladimir Fedosejev, die op weg leek het toernooi met overmacht te winnen. Ik schreef eerder over deze van zelfvertrouwen overlopende nieuwkomer, die het als de gewoonste zaak van de wereld beschouwde dat hij in het World Cup-toernooi Hikaru Nakamura elimineerde: ‘Ik speel het hele jaar al fantastisch schaak.’
In Sint Petersburg begon Fedosejev met vier winstpartijen en een remise. Een ervaren rot zou zijn zegeningen hebben geteld en freewheelend de titel hebben veilig gesteld. Fedosejev pakte de zaken anders aan. Alsof hij door al zijn tegenstanders te vernietigen een record voor de eeuwigheid wilde neerzetten, ging hij door in hyperagressieve stijl. Die tactiek kostte hem twee nullen op rij, waarna hij de draad weer oppakte met een halsbrekende remise en een nieuwe winstpartij. Nog steeds had Fedosejev alle kans op de eindzege, toen hij in de voorlaatste ronde tegen Svidler de volgende stand bereikte:

Fedosejev-Svidler na de 36ste zet van wit. Een stelling waarin niets te halen valt, zult u wellicht denken, maar dan kent u Fedosejev nog niet. 36 … fxg5 37. f5? Het spreekt vanzelf dat na 37. fxg5 de vrede kan worden getekend. Om dat te voorkomen waagt wit een volstrekt ongerechtvaardigde winstpoging. 37 … gxf5 38. exf5 Kf8 39. Th6 Tc7! 40. Le4 Tc4 41. Lg2 e4! 42. Tf6+ Kg7 43. Tg6+ Kf7 44. Txg5 Tc1+ 45. Kf2 Tc2+ 46. Kg1 Tc1+ 47. Kf2 Tc2+ 48. Kg1 e3 49. Lf3 Tc1+ 50. Kg2 Tc2+ 51. Kg1 Tf2 52. Lxh5+ Kf6 53. Tg4 Tc2 54. Td4 Lc4 55. Td1 Kg5 56. Lf3 Tf2 57. Lg2 e2 58. Te1 Txf5 59. Lh3 Tf3 60. Lg2 Tf8 61. Lh3 Ld3 62. Ta1 Lc4
63. Ta5+?
Nu kan de zwarte koning de f-lijn oversteken. Als wit zijn toren op de onderste rij houdt, kan zwart niet winnen. Na bijvoorbeeld 63. Te1 Tf7 64. Ta1 Kf6 65. Kf2 Ke5 66. Ke3 is wit buiten gevaar. 63 … Kf6 64. Ta1 Ke5 65. g4 Kd4 66. g5 Kc3 67. Kh2 Kd2 68. Kg3 e1D+ 69. Txe1 Kxe1 70. Lg4 Ld3 Wit geeft op. Svidler profiteerde optimaal van dit geschenk, zoals hij het zelf noemde. Hij won eerst zijn slotpartij en daarna een play-off met Vitjoegov om de titel. Fedosejev eindigde met een half punt achterstand op de derde plaats. We zullen nog veel van hem horen.

Hans Böhm

Kerstpuzzels

Onze kerstpuzzels zijn dit jaar pittig. Iedere goede oplossing maar ook een goede poging wordt meegenomen bij de jurering. Veel plezier ermee en ik wens u aangename feestdagen.

Wit speelt en wint. De zwarte koning zit in een matnet maar die centraal geplaatste dame houdt de eerste dreigingen tegen. Met enkele krachtzetten wordt zwart tot overgave gedwongen.
Wit speelt en wint. Er staan maar weinig stukken op het bord en toch ligt de enige winstweg verborgen. Ondanks inventief tegenspel kan zwart het onheil niet afwenden.
Wit speelt en wint. Bij de eerste pogingen blijkt die zwarte koning eerder in een patnet te zitten dan in een matnet. Wit moet subtiel opereren om het gewenste doel te bereiken.
Wit speelt en wint. Bij bijna alle opgaven ligt de oplossing in de toekomst. Maar er zijn uitzonderingen en dit is er een; hier ligt de oplossing in het verleden.
Wit speelt en wint. Dit zou zomaar een partijstelling kunnen zijn en dan weet je niet dat er een fraaie geforceerde winstweg gevonden moet worden. Maar u weet het wel.
Wit speelt en wint. Die e-pion is niet meer te stoppen en zal een dame worden. Dus moet wit het hebben van een mataanval, want mat gaat boven materie. De slotvraag: aan het jubilerende 80e TataSteel schaaktoernooi doen vijf Nederlanders mee in de twee hoofdgroepen: Anish Giri bij de Masters en Erwin l’Ami, Jorden van Foreest, Benjamin Bok en Lucas van Foreest bij de Challengers. Zij spelen in totaal 65 partijen. Hoeveel punten halen ze gezamenlijk totaal?

Tot volgend jaar!

Bab Wilders

Dit weekend geen schaakrubriek in het Nederlands Dagblad.

Johan Hut


Bij Bosboom is altijd iets aan de hand

Na iedere ronde in de KNSB-competitie kun je binnen een paar dagen op de website van de KNSB en op Schaaksite alle vijftig partijen uit de Meesterklasse naspelen. Weinig mensen zullen dat doen. De een speelt alleen de partijen na van zijn favoriete club, een ander alleen van partijen waarvan hij de opening interessant vindt. Gert Ligterink, schaakmedewerker van de Volkskrant, schreef eens dat als hij niet genoeg tijd heeft, hij in elk geval altijd de partij van Manuel Bosboom naspeelt.

Bij de inmiddels 54-jarige Bosboom, die al meer dan 250 partijen in de hoogste klasse heeft gespeeld, gebeurt altijd iets opvallends. Althans, voor toeschouwers die hem niet kennen. Als hij zijn koning in het centrum laat staan en met zijn g- of h-pion naar voren stormt, tegen alle regels van Max Euwe in, dan is dat gek, maar dat doet hij al jaren. Hij heeft er succes mee en een trainer zou er goed aan doen dat succes proberen te verklaren in plaats van tegen zijn leerlingen te zeggen dat ze dat Bosboom niet na moeten doen. Bosboom hecht niet zo aan traditionele opvattingen over materiaalverhoudingen, bijvoorbeeld dat een toren meer waard is dan een loper of een paard. Pionwinst vindt hij totaal niet interessant. Andersom laat hij rustig toe dat tegenstanders pionnen van hem winnen.

Nu verwacht de lezer natuurlijk een geniale winstpartij, maar vorige week in de vijfde ronde, met En Passant tegen Kennemer Combinatie, verloor Bosboom van Quinten Ducarmon. Ook in zijn verliespartijen is altijd van alles aan de hand. “Dat ik dat nog heb weten te verprutsen”, was zijn commentaar na afloop. Misschien niet helemaal terecht tegenover Ducarmon, die zich goed verdedigde. Het commentaar is deels gebaseerd op dat van Richard Vedder op Schaaksite.

Bosboom-Ducarmon

1.c4 e5 2.b3 Pc6 3.Lb2 Pf6 4.e3 Lc5 5.a3 d6 6.Dc2 a6 7.Pf3 Lg4 8.Pc3 0-0 9.Pg5 De opzet met c4, b3 en Lb2 is wel iets wat Bosboom vaak speelt. Hij zal nu h6 met h4 beantwoorden. 9…Lh5 10.Ld3 Lg6 11.h4 Dd7 12.f3 b5 13.cxb5 axb5 14.h5 Lxd3 15.Dxd3 h6 16.Pge4 Pxe4 17.Pxe4 La7 18.Tc1 Er was hier, en ook eerder, geen bezwaar tegen slaan op b5. Bosboom is echter nooit zo geïnteresseerd in pionwinst. Hij wil aanvallen. 18…Tab8 19.g4 d5 20.g5 Pd4

Nu gooit ook Ducarmon zijn creativiteit in de strijd. Wit moet nu niet met 21.gxh6 dxe4 22.Dxe4 al te aanvallend te werk gaan, want na 22…f5 is het foute boel, omdat Dxe5 faalt op Pxf3+ met dameverlies. 21.exd4 dxe4 22.fxe4 hxg5 23.d5 Tfe8 24.h6 gxh6 25.Txh6 Kg7 26.Tcc6
Normaal verwacht je de torens over de h-lijn, maar ze komen over de zesde rij. Zwart moet vooral Lxe5 in de gaten houden. Hij komt nu toch met een aardige tegenactie. 26…Dg4 27.Th3 Te7 Geen goede verdediging. Wit kan nu ‘gewoon’ Txc7 spelen, wat hij een zet later doet. 28.Tg3 Dh5 29.Txc7 Txc7 30.Lxe5+ f6 31.Lxc7 Dh1+ 32.Ke2 Th8
Nu wordt zwart ineens gevaarlijk. Een leuke variant voor wit zou nu zijn 33.Txg5+ fxg5 34.Le5+ Kf7 35.Lxh8 Dxh8 36.Df3+ Ke8 37.Df5 en hij heeft leuk spel. In plaats daarvan gaat hij in de verdediging. 33.Tf3 Dg2+ 34.Kd1 Th1+ 35.Kc2 Dg1 36.Df1 Leuk bedacht, met de bedoeling 36…Dxf1 37.Txf1 Txf1 38.d6, al heeft zwart na 38…Lc5 39.d7 Le7 ook dan een goed eindspel. 36…Dc5+ 37.Tc3 Txf1 38.Txc5 Lxc5 39.d6 Lxa3 Einde van deze leuke partij, wit geeft het op. Na 40.d7 Le7 41.d8D Lxd8 42.Lxd8 g4 43.Lc7 Tf3 is de g-pion beslissend.

Rini Kuijf

Voor beginners A7511
Zwart aan zet wat moet hij doen?
Voor gevorderden B7511
Hoe moet zwart aan zet spelen?

Henk Prins

De Amerikaan Samuel Loyd (1841-1911) staat bekend als promotor van het schaakprobleem van de beginperiode. Hij bezat fantasie en humor en was daardoor in staat om een aantal verbazingwekkende composities te maken. Minder bekend is dat Loyd ook een sterke partijspeler was en dat hij in zijn partijen probleemideeën vertoonde.

S. Loyd – C. Moore 1876

1. e4 e5 2. f4 exf4 3. d4 d5 4. Ld3 Pf6 5. Lxf4 c5 6. Lg5 dxe4 7. Lxe4 cxd4 8. Lxf6 Dxf6 9. Pf3 Lc5 10. 0-0 0-0 11. Pbd2 d3+ 12. Kh1 dxc2 13. Lxh7+ Kxh7 14. Dc2+ Dg6 15. Dxc5 Pa6 16. Db5 Pc7 17. Dc4 Db6 18. Ph4 a5 19. Pdf3 Ta6 20. Pe5 f6 21. Tf3 Dxb2 22. Te1 f5 23. Th3 f4

In deze stelling (zie diagram) speelde Loyd 24. Pf5+ en zette de tegenstander in zes zetten mat. Later zag hij dat hij een veel betere zet had kunnen doen, namelijk 24. De6!! Een verbluffend dameoffer en een Novotny in één partij. Na 24. … Lxe6 komt 25. Pf5+ Kg8 26. Pe7 mat en na 24 … Txe6 is het via 25. Phg6+ Kg8 26. Th8 of Pe7 mat. Als zwart met zijn paard de dame slaat, zijn beide matvoeringen mogelijk. Fraai hoe in deze partij het bekende Novotny-thema, wederzijdse interferentie door loper en toren met een offer met een offer op het snijpunt, wordt vertoond.

Ook hield Loyd zich bezig met allerlei schaakcuriosa. Zo componeerde hij een partij waarbij zo snel mogelijk wit of zwart pat moest staan vanuit de beginstand: 1. c4 h5 2. h4 a5 3. Da4 Ta6 4. Dxa5 Tah6 5. Dxc7 f6 6. Dxd7+ Kf7 7. Dxb7 Dd3 8. Dxb8 Dh7 9. Dxc8 Kg6 10. De6 pat. Dit grapje haalde Loyd nog een keer uit, maar dan met de voorwaarde dat geen stuk mocht worden geslagen: 1. d4 d6 2. Dd2 e5 3. a4 e4 4. Df4 f5 5. h3 Le7 6. Dh2 Le6 7. Ta3 c5 8. Tg3 Da5+ 9. Pd2 Lh4 10. f3 Lb3 11. d5 e3 12. c4 f4 pat.
Voor de liefhebbers een grappige tweezet om op te lossen (wit begint en geeft mat in twee zetten, zie opgave 925).

1 Comment

  1. Avatar
    wimw december 27, 2017

    Ik heb altijd gedacht dat Botwinnik en Tal het record aantal van 6 kampioenschappen van de Sovjet Unie deelden, maar Hans Ree heeft gelijk dat er nog een zevende voor Botwinnik is.

    In 1940 eindigden Lilienthal en Bondarevsky bovenaan bij het Sovjet kampioenschap. Een beslissingsmatch lag voor de hand, maar Botwinnik die gedeelde vijfde was geworden wist de schaakautoriteiten er van te overtuigen er een toernooi van te maken om de uitdager van wereldkampioen Aljechin mee aan te wijzen. Daarvoor werden de bovenste zes schakers van dat Sovjet Kampioenschap van 1940 uitgenodigd. Het werd het Absolute Sovjet kampioenschap genoemd. Botwinnik kreeg wel vaker de schaakautoriteiten aan zijn kant, maar hij won in 1941 wel met overmacht.

    Leningrad (1-10) and Moscow (11-20), Soviet Union (Russia), 23 March – 29 April 1941

    — 1 — — 2 — — 3 — — 4 — — 5 — — 6 — Points
    1 Botvinnik * * * * 1 ½ ½ ½ 1 ½ 1 ½ 1 ½ 1 ½ 1 ½ 0 1 0 1 ½ 1 13.5
    2 Keres 0 ½ ½ ½ * * * * 1 1 0 ½ ½ 0 ½ ½ 0 1 ½ 1 1 ½ 1 ½ 11.0
    3 Smyslov 0 ½ 0 ½ 0 0 1 ½ * * * * ½ 1 ½ 1 ½ 1 ½ ½ ½ ½ ½ ½ 10.0
    4 Boleslavsky 0 ½ 0 ½ ½ 1 ½ ½ ½ 0 ½ 0 * * * * 1 1 ½ 1 ½ 0 0 ½ 9.0
    5 Lilienthal 0 ½ 1 0 1 0 ½ 0 ½ 0 ½ ½ 0 0 ½ 0 * * * * 1 ½ 1 1 8.5
    6 Bondarevsky 1 0 ½ 0 0 ½ 0 ½ ½ ½ ½ ½ ½ 1 1 ½ 0 ½ 0 0 * * * * 8.0

    Two months after this tournament in “Operation Barbarossa” Nazi Germany attacked the Soviet Union and so the quest for a Soviet player to win the World Title receded into the background until after the War.

Only ingelogde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.