Trainen als een Topspeler

 

 

In 2017 verscheen het boek “Peak” van Professor Anders Ericsson. Deze professor in de psychologie van de Florida State University onderzocht wat de gemeenschappelijk factoren zijn in de training van topsporters en van top-performers in het algemeen. Deze top-performers kwamen uit een breed veld: muziek, golf, football, basketbal, scrabble en schaken. In zijn boek gaat hij uitgebreid in op het succes van de Polgar-schaakzusjes.

Zijn onderzoek is samengevat in een methodologie genaamd “Deliberate Practice”. Een directe vertaling van “Deliberate Practice’ naar het Nederlands is “Opzettelijk Oefenen” of wellicht beter “Gericht Trainen”.

“Gericht Trainen” om een topspeler te worden vereist discipline, hard werken en een groot commitment in zowel tijd en geld. De belangrijkste elementen van de methodologie “Gericht Trainen” zijn:

  • Train met een coach  die bewezen trainingsmethodes gebruikt en die weet welke kennis en vaardigheden topspelers hebben en hoe je die vaardigheden kan ontwikkelen.
  • Train buiten je comfort zone / oefen nieuwe dingen. Dit vraagt een serieuze inspanning en kan frustrerend zijn.
  • Focus op het leren van specifieke doelen. Deze specifieke doelen zijn kleine stappen in een groter plan dat gericht is om het volgende niveau te bereiken.
  • Train met volle aandacht en bewuste acties. Dus actief leren zonder afleiding.
  • Feedback en het aanpassen van het leerschema op basis van de feedback is cruciaal. In het begin zal de feedback vaak van de coach komen. Later, als het leerplan en leerdoel heel duidelijk zijn, dan kan de student zichzelf evalueren.
  • Belangrijk voor “Gericht Trainen” is de kennis van “mental representations”. Een bekend voorbeeld van een mental representation bij geheugentraining is het gebruik van een huis als geheugensteun. De dingen die je wilt onthouden plaats je dan in specifieke kamers in het huis en je kan deze dingen dan later weer naar boven halen door virtueel door het huis te lopen.  In het schaken komen de “mental representations” overeen met de kern van de schaakkennis die iedere topspeler heeft.  Als een topspeler een stelling ziet, dan ziet hij direct patronen, stellingskenmerken, gerelateerde plannen, model partijen enz.  A.D. de Groot heeft hier veel onderzoek naar gedaan. De coach moet deze ‘mental representations’ met de speler delen tijdens de analyse van partijen en stellingen.
  • De trainer moet nagaan of de bestaande schaakkennis correct is en er geen missconcepties zijn. De nieuwe kennis wordt gebouwd op de  bestaande kennis en het is dus belangrijk om na te gaan dat de basis goed is.

Ik kijk graag na het commentaar van het Grand Chess Tour team bestaande uit Yasser Seirawan, Jennifer Shahade, Maurice Ashley and Christian Chrilla. Het team krijgt regelmatig de vraag van een kijker: ‘Hoe verbeter ik mijn schaken?”. Yasser Seirawan suggereerde: “Spreek af met een aantal schaakvrienden en volg een sterk schaaktoernooi (zoals de kandidaten matches die zaterdag beginnen). Zet de partij op een bord, analyseer samen, en voorspel de volgende zet (en natuurlijk zonder een schaakengine te raadplegen).  Christian Chrilla daarentegen suggereerde om iedere morgen de beste partijen van de dag na te spelen. Als je beide suggesties vergelijkt met het ideaal van “Gericht Trainen” dan komt Seirawan’s suggestie er het dichtste bij omdat zijn suggestie een veel actievere rol van de speler vraagt.

Het is wellicht een idee is om je eigen training eens tegen het licht te houden gebruik makende van de principes van “Gericht Trainen”.

Als je een partij analyseert, gebruik dan niet een engine, maar schrijf je eigen analyse bij de partij en check die dan met je trainer zodat hij kan nagaan welke lacunes je in je schaakkennis hebt en daar een plan een specifiek voor kan ontwikkelen.

Of, leer een nieuwe opening met andere structuren en plannen. Het verbreedt je schaakkennis. Ik speel altijd de Najdorf en Gruenfeld en zoek altijd naar dynamische oplossingen in een stelling. Het zou goed voor mijn schaken zijn om ook Spaans en het Dame Gambiet te spelen.

Een eigenschap die Anders Ericsson bij veel topsporters tegenkwam was een grote nieuwsgierigheid voor hun sport. Nieuwsgierigheid is een dorst voor kennis. Een dorst die iedere dag weer gelest moet worden.   Nieuwsgierigheid is duurzame passie en niet gericht op de volgende prestatie. Het is een bron van energie die ervoor zorgt dat de speler zich blijft ontwikkelen. Als trainer is het belangrijk om je af te vragen of je pupil deze nieuwsgierigheid ook heeft want het is een belangrijke graadmeter voor uiteindelijk succes. Anish Giri en Magnus Carlsen zijn voor mij voorbeelden van spelers met een grote nieuwsgierigheid voor het schaken in het algemeen.

 

Herman Grooten heeft veel schaakkennis (‘mental representations’) verwoordt in zijn boeken “Chess Strategy for Club Players” , “Attacking Chess for Club Players’ en in de series “Begrijp wat je doet” en “Elementen van de Schaakstrategie”. Het boek Chess Strategy for Club Players is nu bij Forward Chess (voor iOS en Android) in de aanbieding voor $8.99. Dit is de derde druk inclusief een nieuw hoofdstuk over “control of the position” uit 2017.  Een ongelofelijk koopje!

 

 

6 Comments

  1. Avatar
    Koorevaar maart 08, 2018

    Dag Han,

    Interesting stuff!

     

    Iedereen kan de top bereiken

     

    Uitzonderlijke prestaties van musici, schakers en sporters worden al snel toegeschreven aan een aangeboren talent waar alleen een aantal uitverkorenen mee geboren wordt. Onderzoek van Anique de Bruin liet zien dat de weg naar succes niet voor die ene kleine groep is weggelegd, maar vrij ligt voor iedereen die er de tijd en moeite in wil steken. Op donderdag 30 november 2006 promoveerde Anique de Bruin  op haar proefschrift Fostering expert learning strategies in novices aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

     

    In 2005 heeft zij (mede voor de KNSB) een onderzoek verricht naar deliberate practice in de Nederlandse Schaaksport. In dit onderzoek vergeleek cognitief psycholoog Anique de Bruin schakers die zijn afgehaakt bij de nationale training voor jonge talenten met een groep leeftijdgenoten die de training nog steeds volgt. Via vragenlijsten en interviews achterhaalde ze wanneer de schakers met schaken waren begonnen, hoeveel serieuze partijen ze speelden, hoeveel ze trainden en hoe plezierig ze het schaken vonden. Zo kon De Bruin eveneens nagaan hoeveel tijd ze in hun leven aan schaken hadden gespendeerd. Dankzij de elo-rating van schakers kon ze bovendien eenvoudig vaststellen dat de prestaties van de doorzetters en afhakers al snel gingen uiteenlopen.

     

     

    • Avatar
      Han Schut maart 09, 2018

      Bedankt voor je reactie, Teun. Donna en Lisa waren ook onderdeel van het onderzoek maar ik heb nooit het eindrapport gezien. Ik merkte wel dat na dit onderzoek Jeroen Bosch meer nadruk ging leggen op inzet en het aantal trainingsuren. Dit werd vast beïnvloed door dit onderzoek maar ook door een vergelijking met de internationale competitie uit Georgië, Rusland en India waar toptalenten bijna full-time schaken.
      In het artikel The Influence of Achievement Motivation and Chess-Specific Motivation on Deliberate Practice onderzoekt Anique de Bruin ook de relatie tussen motivatie en ‘deliberate practice’. Deze varieert van een “mastery orientation of motivation (high internal standards of excellence)” tot “compettive motivation (winning)”. En dan spelen er natuurlijk ook persoonlijke eigenschappen een rol bijvoorbeeld de volgende die zij noemt: “highly confident of their abilities, exemplify mental toughness, and are very competitive”.

    • Avatar
      Han Schut maart 09, 2018

      Hi Twan, Bedankt voor je reactie. Ik heb de boeken van Matthew Syed nog niet gelezen. Welke beveel je aan? “Bounce” of “The Greatest”?

      • Avatar
        Twaburov maart 09, 2018

        Ik heb Black Box Thinking en Bounce gelezen, beide erg leuk en leerzaam. Zie ook een video over bounce op YouTube: www.youtube.com/watch?v=IYs1I4OntAA.

        The Greatest kende ik nog niet, misschien ga ik die ook nog wel lezen!

    • Avatar
      TD maart 10, 2018

      Matthew Syed was vroeger één van mijn favoriete tafeltennis-spelers!

Only ingelogde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.