Schaakengine nieuws: Leela Chess Zero en Komodo 12 Monte Carlo

In december 2017 werd de schaakwereld opgeschrikt door het artikel over AlphaZero van Google’s Deepmind team. Het programma AlphaZero had de top-engine Stockfish 8 vernietigend verslagen in een match van 100 partijen met een score van 64-36. Het programma wist dit te doen zonder schaakkennis maar door ‘reinforcement learning’ op een Tensorflow neural network. Er was de nodige kritiek op de match: de laatste Stockfish engine was niet gebruikt, de hardware waar de programma’s op liepen was niet gelijkwaardig, Stockfish had geen openingsboek en werd geforceerd tot 1 minuut per zet onafhankelijk van de complexiteit van de positie. Toch waren velen onder de indruk van de voorbeeld-partijen waarin AlphaZero bijvoorbeeld materiaal offerde voor een lange termijn initiatief.

In April 2018 won de laatste ontwikkelingsversie van Stockfish 9 het officieuze wereldkampioenschap (TCEC) door Houdini 6.03 te onttronen met 59-41. Een van de wijzigingen van Stockfish was het verhogen van de ‘contempt’ factor waardoor het programma meer risico neemt en minder remises speelt.  De performance van Stockfish 9+ in de finale was 3471. De performance van AlphaZero tegen Stockfish 8 was 3487. Op gelijke hardware zou de huidige ontwikkelingsversie van Stockfish 9 dus sterker spelen dan AlphaZero in de match tegen Stockfish 8.

De aanpak van AlphaZero is natuurlijk nog steeds fascinerend en op github is er nu een project LeelaChessZero waar een collectief van programmeurs probeert een AlphaZero-achtig programma te bouwen. Na 14 miljoen trainingspartijen heeft Lc0 een rating van ongeveer 3000 (versus Stockfish 9 ongeveer 3450). AlphaZero had 44 miljoen trainingspartijen nodig om zijn volle sterkte te bereiken dus ze hebben nog even te gaan. Je kunt LeelaChessZero downloaden op LeelaChessZero UCI engine. Ook kan je het project-team helpen door een (gratis) Google Cloud account op te zetten en daar Lc0 trainingspartijen te laten spelen (LeelaChessZero Google Cloud). Voor lezers die meer willen weten over de technische achtergrond (o.a. PUCT: Predictor + Upper Confidence Bound Tree Search): zie LeelaChessZero Intro. Er is groot enthousiasme op het internet voor de ontwikkeling van Leela. Op Lichess zijn er verschillende Leela-bots waar je tegen kan spelen, er zijn veel uitzendingen op YouTube en er zijn ook al verschillende matches met GMs georganiseerd. Persoonlijk vraag ik wel me af hoe stabiel de ontwikkeling van Leela is. De recente daling in Leela’s ELO na extra trainingspartijen was merkwaardig en ik ben ook verrast hoe zwak Leela tactisch is.

De sterkste schaakengines spelen inmiddels weer om het TCEC officieuze wereldkampioenschap. Komodo heeft net versie 12 uitgebracht die nu ook een Monte Carlo Tree Search optie heeft. De MCTS is vergelijkbaar met de techniek die in AlphaZero werd gebruikt. MCTS verschilt van traditionele zoektechnieken doordat het zoeken wordt gestuurd door winstkansen. Het resultaat is een meer mensachtige manier van spelen, aangezien mensen, net zoals MCTS, zich laten leiden door welke zet hen de beste kans geeft om te winnen en niet welke zet het beste is tegen perfect spel, wat de traditionele alpha-beta search en evaluatie doet. Volgens ontwikkelaar GM Larry Kaufman speelt Komodo 12 MCTS net als AlphaZero veel agressiever dan de standaard Komodo en offert het materiaal voor initiatief. De speelsterkte van Komodo 12 MTCS is 3000+ versus Komodo 12 standaard 3450.

Gisteren maakte Chess.com bekend dat ze het bedrijf Komodo hebben overgenomen. Het geeft het Komodo team meer middelen om de strijd met Stockfish en wellicht LeelaChessZero aan te gaan.

7 Comments

  1. Avatar
    Jaap Amesz mei 26, 2018

    Wat chess.com aanpakt, daar willen ze dan ook meteen de beste in worden is de laatste jaren wel gebleken. Chess.com heeft ook nog eens het meeste geld. Ik verwacht dus veel van Komodo. Binnen 2 jaar kan de concurrentie het wel vergeten.

  2. Avatar
    Pieter Priems mei 26, 2018

    Hoe komt chess.com aan zijn geld vraag ik me af. Wat is het verschil met de andere schaaksites, financieel dan.

    • Avatar
      Han Schut mei 26, 2018

      De inkomsten van Chess.com komen van advertenties en lidmaatschappen. Chess.com heeft ongeveer 500 miljoen page views per jaar. Als je geen lid bent, dan staan daar advertenties op. Een gold-diamond lidmaatschap kost tussen de $29 en $99 per jaar. Lichess.org is geheel gratis en moet het hebben van donaties. De gemiddelde gebruiker is 8 minuten op Chess.com en 25 minuten op lichess.org.
      De gebruikers van Schaaksite zijn gemiddeld 4,5 minuut op de site. Schaaksite.nl is populairder dan schaken.nl en schaakbond.nl. Bijna 30% van de zoekopdrachten die bij Schaaksite terecht komen, zoeken op ‘Machteld van Foreest’. Bij de KNSB zijn de zoekopdrachten meer gerelateerd aan ‘rating’ en ‘toernooien’

  3. Avatar
    Frits Fritschy mei 26, 2018

    Net van Peter Doggers doorgekregen dat het uitvallen van chessvibes een tijdelijk probleem is.

  4. Avatar
    Jaap Amesz mei 26, 2018

    Chessvibes = Peter Doggers = homepage Chess.com, oftewel de artikelen van Peter komen op de site van Chess.com

    Graag zou ik de boekhouding willen zien van alle grote schaaksites, maar op de een of andere manier mag ik ze alleen maar geld brengen. 😉 Het lijkt me aannemelijk dat chess.com het meeste geld heeft, omdat ze de meeste betalende leden heeft. Dat zegt niet alles, want we weten niet het kostenplaatje aan de achterkant. Bij SMB was er op de leden vergadering animo voor een nieuwe site. Onze IT man had geen tijd en zin, er was ook geen geld. Mijn voorstel was om al de schaak IT uit te besteden aan chess.com, waarom zelf ontwikkelen als alles gratis is bij chess.com, zo geschiedde het SMB forum hier. Voor betalende leden zijn er veel extra’s en geen reclame.

  5. Avatar
    Frits Fritschy mei 26, 2018

    Peter Doggers heeft een blog op chess.com met de naam van z’n oude site, maar zonder de oude artikelen. Die oude site is (behalve nu eventjes) gewoon nog bereikbaar, al is er geen activiteit meer (behalve van verdwaalde spammers) en zijn diverse onderdelen (filmpjes bijvoorbeeld) niet meer actief (althans, niet bij mij).

Only ingelogde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.