Boekrecensie: Game Changer – mijn Boek van het Jaar!

Eind januari publiceerde New In Chess het langverwachte boek Game Changer van Matthew Sadler en Natasha Regan. In het boek leggen de auteurs eerst de wetenschap achter AlphaZero uit. Deze uitleg is onder andere gebaseerd op interviews met de ontwikkelaars van AlphaZero bij Google Deepmind. Daarnaast analyseren de auteurs de unieke schaakstrategieën van AlphaZero op basis van 2350 partijen die in het begin van 2018 gespeeld werden tussen AlphaZero en Stockfish.

Matthew Sadler analyseerde onlangs met AlphaZero alle partijen van het wereldkampioenschappen schaken. Deze analyses, gepubliceerd op het Youtube kanaal van chess24.com, maken geen deel uit van dit boek. Verder is er een YouTube kanaal Game Changer waar Regan en Sadler partijen analyseren tussen AlphaZero en Stockfish die ook niet in het boek staan. Deze videoreeks is meer gericht op Openingen, terwijl het boek meer focust op algemene schaakthema’s zoals de activiteit van de stukken en koningsaanval.

Tijdens het Tata Steel Chess Tournament gaf Magnus Carlsen de volgende reactie op de verschijning van het boek:

Stelling na 18.Dd3. Zwart had hier verder kunnen gaan met 18… f5. Carlsen koos voor 18… Dc8

Magnus Carlsen’s reactie na zijn remise tegen Teimour Radjabov in de elfde ronde van het Tata Steel Chess Tournament: “Ik vond het boek redelijk inspirerend,. Ik dacht op verschillende momenten tijdens de partij: Hoe zou AlphaZero dit hebben aangepakt? Ik dacht dat AlphaZero f5, f4 zou hebben gespeeld en dan vervolgens heel langzaam g6 en h5 zou voorbereiden.” De beste humor bevat altijd een kern van waarheid! Ja, AlphaZero houdt van het initiatief, koningsaanval aan en neemt inderdaad de tijd om zijn eigen positie te consolideren voordat hij tot de definitieve aanval overgaat.

Bij het lezen van het boek voel je de passie van de auteurs voor het onderwerp. Het is een boeiend boek voor spelers van alle niveaus. Sadler en Regan hebben uitstekend werk verricht door de wetenschap achter AlphaZero, de stijl en het unieke karakter van AlphaZero voor een breed publiek duidelijk uit te leggen. Ik weet dat het pas februari is, maar ik kan me niet voorstellen dat er nog een beter boek dit jaar uitkomt.  Heel goed geschreven en buitengewoon fascinerend.

Het boek is beschikbaar in verschillende formaten:

Bol.com: 19,99 euro paperback
Kindle: $13,99 elektronisch boek
Forward Chess: $19,99 (op het moment in de aanbieding voor $ 16,99) elektronisch formaat met de mogelijkheid om partijen naast de tekst af te spelen (zie de afbeelding hieronder)
Chessable: $24,95 (op het moment in de aanbieding voor $17,99): om het boek te lezen en AlphaZero-quizzen op te lossen
Ik beveel voor dit boek het elektronische formaat van Forward Chess aan. Het is een groot voordeel om alle mooie partijen elektronisch te kunnen naspelen terwijl je tegelijkertijd de tekst ernaast leest. Hieronder staat een schermafdruk van het boek op Forward Chess. Forward Chess-boeken zijn beschikbaar op iOS, Android, MacOS en Windows. Bij het naspelen van een partij kun je ook de Stockfish engine activeren.

Het boek (416 pagina’s) is opgesplitst in 5 delen: 1. AlphaZero’s geschiedenis, 2. De binnenkant van AlphaZero 3. Thema’s van AlphaZero’s spel, 4. AlphaZero’s openingskeuzes 5. Conclusie.

Het eerste en tweede deel zijn erg interessant vanwege de toegang die Sadler en Regan hadden tot het Deepmind-team. Na de eerste publicatie in december 2017 waren er nog veel vragen over AlphaZero onbeantwoord gebleven. Het Leela Chess Zero ontwikkelingsteam, de openbare engine die gebaseerd is op AlphaZero, kon niet alleen vertrouwen op de wetenschappelijke publicaties van Google Deepmind bij de ontwikkeling van de engine. De recente publicaties hebben het Leela Chess Zero-team geholpen bij het verfijnen van de Leela Chess Zero-engine. Leela Chess Zero strijdt momenteel met Stockfish 10 in de TCEC seizoen 14 finale en na 40 partijen is de score gelijk (beide engines wonnen 6 partijen). Het is een tijd  geleden dat Stockfish zo veel partijen verloor!

Het eerste deel bevat een hoofdstuk genaamd ZeroZeroZero, waarin Sadler posities analyseert die de drie leidende engines Stockfish, Komodo en Houdini als gelijkwaardig beschouwen (0.00). Het hoofdstuk benadrukt hoe verschillend AlphaZero deze posities evalueert en welk plan AlphaZero trekt. In de partij ‘Python Squeeze’ bouwt AlphaZero langzaam een koningsaanval op en transformeert vervolgens één voordeel (koningsaanval) in een ander voordeel (stukkenactiviteit) en wint vervolgens de partij op basis van deze stukkenactiviteit.

Deel 3 ‘Thema’s in het spel van AlpaZero’ gaat over AlphaZero’s unieke benadering van de thema’s Stukkenactiviteit en Koningsaanval. De auteurs trekken vergelijkingen met de beste menselijke spelers, zoals Anand, Kasparov en Carlsen. Elk thema wordt op een zeer systematische manier geïntroduceerd, inclusief elementen zoals Doel, Voorwaarden, Risico’s, Unieke implementatie door AlphaZero enz. Dit maakt het zeer eenvoudig om AlphaZero’s unieke benadering van het schaken te begrijpen. Dit deel van het boek omvat 220 pagina’s en is daarmee het grootste deel van het boek.

Deel 4 beschrijft de openingskeuzes van AlphaZero en hoe ze zich ontwikkelden tijdens de trainingsfase van AlphaZero. AlphaZero speelt graag de Berlijnse verdediging tegen 1.e4. Met wit opende AlphaZero met 1.d4 of 1.Nf3. Het hoofdstuk beschrijft ook AlphaZero’s unieke strategie om de Carlsbad-pionstructuur aan te pakken. Mensen hebben de minioriteitsaanval geleerd, AlphaZero heeft een geheel andere benadering.

In Deel 5 Conclusie delen de auteurs wat ze van AlphaZero hebben geleerd. De belangrijkste conclusies volgens de auteurs zijn: de openingskeuzes, nieuwe openingsstrategieën waarbij AlphaZero een duidelijk plan laat zien en andere engines blijven steken op 0.00, een herwaardering van welke compensatie je nodig hebt voor initiatief en nieuwe strategieën met betrekking tot koningsaanval en stukkenactiviteit.

Karpov en Mazukevich onderscheiden de volgende criteria om een positie te beoordelen en voor de ontwikkeling van een plan (zie Chess Strategy for Club Players van Herman Grooten):

– Wat is de materiële balans?
– Zijn er (directe) dreigingen?
– Hoe is de veiligheid van beide koningen?
– Vragen met betrekking tot de pionnenstructuur:
o Waar zijn de open lijnen en diagonalen?
o Wat zijn de sterke velden?
o Wie controleert het centrum?
– Wie heeft meer ruimte en waar op het bord hebben ze het?
– Welke stukken zijn actief en welke niet?

Mijn conclusie na het lezen van het boek is dat AlphaZero een dieper begrip heeft van de interactie van deze elementen en specifiek hoe deze elementen in de loop van de tijd evolueren. Als een voorbeeld, AlphaZero speelt regelmatig Harry de h-pion op om zwakke plekken in het vijandige kamp te creëren. Stervelingen zouden bang zijn dat de h-pion in de loop van de tijd een zwakte zou kunnen worden en dat het opspelen ervan te veel tijd zou kosten. AlphaZero lijkt precies te begrijpen onder welke condities het wel en niet werkt,

Conclusie: 5 ***** uit 5 ***** sterk aanbevolen

Een laatste gedachte: om voor AlphaZero een echte Game Changer te zijn, zou de engine door Google Deepmind verder beschikbaar moeten worden gemaakt. Ik waardeer dat ze andere onderzoeksprioriteiten hebben, maar voor de schaakgemeenschap zou het geweldig zijn als de schaakengine beschikbaar zou blijven en nieuwe ontdekkingen over het schaakspel kunnen blijven worden gevonden. Als er technische beperkingen zijn, dan zou Deepmind toegang kunnen geven aan de top 1000 grootmeesters of de AlphaZero-code integraal beschikbaar kunnen maken voor het Leela Chess Zero-team. Zou het niet geweldig zijn om te zien wat we over het schaken kunnen leren met AlphaZero in handen van een speler zoals Magnus Carlsen? De ware symbiose tussen mens en machine passend bij de visie van Kasparov.

Ben Johnson, de host van de Perpetual Chess Podcast, interviewde beide auteurs in aflevering 112. Je kunt hier luisteren naar dit uur lange interview: Episode 112 – Game Changer De auteurs bespreken ook hun boek uit 2016 Chess for Life, een van mijn favoriete boeken. Dit boek won de English Chess Federation 2016 Book of the Award en verdient meer aandacht. Chess for Life gaat over schaken op latere leeftijd (40-60 jaar) en is gebaseerd op interviews met spelers als Pia Cramling, Jonathan Speelman, John Nunn en Judith Polgar.

Only ingelogde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.