Giri – Nepomniachtchi: vesting of niet?

Ian Nepomniachtchi / Foto: FIDE/Lennart Ootes

In de partij tussen Anish Giri en Ian Nepomniachtchi bij het FIDE-kandidaten toernooi bereikten de spelers na 48 …. Dxa2 de volgende stelling:

Heeft Wit een vesting of niet? Laten we eens kijken naar de relevante eindspeltheorie.

Salvioli toonde in 1896 aan dat de volgende stelling remise is als de witte koning op e2 staat en dat Zwart wint als de witte koning op g2 staat (Je kan deze stelling o.a. vinden in de Appendix van 100 Endgames You Must Know van Jesus de la Villa).


Zwart wint met de witte koning op g2

Remise met de witte koning op e2

Mark Dvoretsky geeft de volgende handvatten in de Dvoretsky Endgame Manual:
1. Een belangrijke techniek om te winnen is om met een dame-offer af te wikkelen naar een gewonnen pionnen-eindspel.
2. De speler met de toren moet proberen zijn koning voor de pion van de tegenstander te krijgen (dit kan vaak de dreiging van het dame-offer neutraliseren).
3. Wit’s positie is meestal verloren als de zwarte koning de tweede rij kan bereiken.

Dvoretsky behandelt het eindspel gebruikmakende van de volgende studie van Dedrle, 1925:

F. Dedrle, 1925 Wit aan zet wint

Wit wint door te voorkomen dat de zwarte koning naar g7 kan gaan en offert vervolgens zijn dame voor de toren waarna een gewonnen pionneneindspel resteert.

F. Dedrle, 1925 Zwart aan zet maakt remise

Dit lijkt wellicht allemaal triviaal maar dat is het toch niet. De volgende stelling is van Saemisch – Prins, Hastings 1938/39. Saemisch bood in deze stelling remise aan, niet wetende dat deze positie gemakkelijk gewonnen was voor hem. Een voor de collectie van Tim Krabbe! Het enige wat hij moest doen is verhinderen dat de zwarte koning naar g7 kan gaan . Keres toonde vervolgens aan hoe deze stelling gewonnen kon worden, gebruikmakende van de analyse van de Dedrle hierboven.

Laten we met deze kennis terugkeren naar het spel van Anish Giri en Ian Nepomniachtchi.

Stelling na 48… Dxa2
We weten nu dat dit eindspel voor Zwart gewonnen is als Wit geen h-pion heeft aangezien de witte koning op g2 staat en geen kans heeft om e2 te bereiken . Maakt de h-pion een verschil? Laten we eens kijken wat er in de partij gebeurde:
We zagen dat Wit de g-lijn opgaf waardoor de zwarte koning de h4 pion kon winnen,. Vervolgens keerde de koning terug naar d4 om het ‘Salvioli’ eindspel te winnen. De positie van de h-pion doet er overigens wel toe. De analyse stelling met de pion op h3 in plaats van h4 is namelijk remise in plaats van gewonnen voor Zwart.
Anish Giri – Ian Nepomniachtchi (pion op h3 in plaats van h4)
Deze stelling is remise omdat de zwarte koning de h3 pion  niet kan winnen als Wit met zijn toren op de derde rij blijft. Verder helpt het ook niet als Zwart zijn dame offert voor de toren want met de pion op h3 is het resterende pionneneindspel remise. Stel dat Zwart de volgende stelling weet te bereiken:
Zwart aan zet.
Wit kan hier nu 1.Te3! spelen, want na 1 … Dxe3 2.fxe3 Kxe3 3.h4 is het pionneneindspel net remise.

Voor Frits: 7 stukken tablebases in Lichess:

16 Comments

  1. Avatar
    Frits Fritschy maart 18, 2020

    Dag Han,
    Prima uiteenzetting met één puntje van kritiek: het is onbelangrijk of de zwarte koning g4 kan bereiken, maar het is wel van belang dat hij naar h5 kan komen om vandaaruit de h-pion aan te vallen. (Dat is inderdaad zinloos met de pion op h3.) De zetdwangpositie is niet die na 60… Dd1, want na 61 Te3 kan Kg4 niet omdat Txe4 schaak is. In feite koos Nepomniachtchi niet de snelste manier om te winnen. 56… Kf7! brengt wit gelijk in zetdwang (zoals een van de volgers op chessbomb aangaf); na 57 Te3 komt Kg6, zoals in de partij. Als wit 60 Kg1 Dd1+ 61 Kg2 had gespeeld, had zwart volgens mij alsnog naar die tempodwangsituatie over moeten gaan.
    Waarom hij zo speelde? Na 56… Kf7! 57 Te3 moet zwart 57… Kg6 spelen om te winnen. Maar het eindspel na 59 Txe4 Dd5 60 f3 ziet er nog uit als een flinke hoop werk. Geheel volgens de lessen van Botwinnik weet hij dit te vermijden. (Probeer niet zo snel mogelijk te winnen, maar doe eerst wat zetten die niets verpesten, om je tegenstander de kans geven het fout te doen.)
    Overigens is het eindspel na 60 f3 volgens de tablebases gewonnen. Ik heb er even naar zitten kijken en de methode lijkt niet wezenlijk te verschillen van dezelfde stelling zonder h-pion. Het principe is: afhankelijk van of de toren op e4 of g4 staat, geef je schaak op d2 of h2, Kf1, dan De3/g3, Kg2/e2, De2/g2+, Kg3/e3, Df1, Dg1/e1+, Kf4, Df2 en vervolgens met de zwarte koning naar de derde rij doorbreken (wit kan immers niet meer met de toren pendelen tussen e4 en g4). Daarna val je met koning en dame de f-pion aan en is het snel gebeurd. Klinkt ‘in principe’ heel simpel, alleen is de praktijk wat lastiger.

    • Avatar
      Han Schut maart 19, 2020

      Beste Frits, Bedankt voor je uitgebreide reactie. Heel leuk en ik heb er veel van geleerd! Inmiddels heb ik op basis van je opmerkingen de tekst aangepast. Mooi om door een goede dialoog dingen beter te begrijpen.

      • Avatar
        Frits Fritschy maart 19, 2020

        En nog een klein dingetje: het is Frits, niet Fritz. Daar heb ik een waarschijnlijk genetisch bepaalde gevoeligheid voor.

        • Avatar
          Han Schut maart 19, 2020

          Excuses Frits, tekst is aangepast. Ik houd er ook niet van als ze me Hans noemen i.p.v. Han. Groeten uit Florida.

           

  2. Avatar
    Herman Grooten maart 19, 2020

    Een erg goed en consistent verhaal, Han! Ik heb helaas de boeken van Chéron niet, daar staat ook het nodige in naar ik heb begrepen. Met de tablebases op de achtergrond komen we langzaam achter de waarheid en zien we hoe goed Nepomniatchi dit eindspel heeft gespeeld.

  3. Avatar
    Pipo Koeien maart 19, 2020

    Ik vond het een zeer indrukwekkende prestatie van Nepo. Eerst bleef hij op de been in een door Giri heel ver voorbereide variant (zelfs het kwaliteitsoffer op c3 gevolgd door 19.Kf1 werd door Anish vrijwel à tempo gespeeld). Daarna neemt hij langzaam aan het heft in handen en speelt hij het eindspel vlekkeloos uit.

     

  4. Avatar
    Jan Willem Duijzer maart 19, 2020

    Domme vraag misschien, maar nu we dit allemaal weten: had Giri met 49. Kf1 ipv Th3 remise kunnen maken?

  5. Avatar
    jopo maart 19, 2020

    Had Giri niet meteen (na Dxa2) h5 kunnen doen? En daarna zo mogelijk h6. Door de druk op te voeren met die h-pion wordt Kf1 – e2 dan mogelijk!??

  6. Avatar
    Frits Fritschy maart 19, 2020

    Na 49 Kf1 Dd2 50 Te3 komt Dd1+ 51 Te1 Dd3+ 52 Te2 Kf6 53 Ke1 Db1+ 54 Kd2 Df1.

  7. Avatar
    Frits Fritschy maart 19, 2020

    Op 49 h5 Dd5 50 Te3 Kf6 51 Kf1 komt weer Dd1+, zoals in mijn vorige antwoord.

    47 h5 in plaats van 47 Tg5-g3 was mijn idee tijdens de discussie op chessbomb. Maar het werkt niet, zoals een van de volgers aangaf: 49… Dxa2 50 h6 Da8! en nu:
    – 51 Kf1 Da6+ 52 Ke1? Da1+ en met een paar schaakjes wint zwart de toren op g5 of de pion op f2. Na 52 Kg1/g2 wint Dxh6 omdat de koning niet meer op de e-lijn komt.
    – 51 Kg1 Dh8! 52 Tg3 (52 Kf1 Da1+ is de vorige variant) Dxh6 53 Kf1 Dd2 (die had ik gemist) en weer wordt de witte koning van de e-lijn weggehouden.

    Ik had graag de naam van de vinder van deze briljante manoeuvre (Da2-a8-h8-a1!) gegeven, maar hij gebruikte een schuilnaam. (Al heb ik het sterke vermoeden dat hij toegang had tot een seven-men tablebase. Ik moet het met die voor zes stukken doen; zie www.k4it.de/index.php?topic=egtb.)

    • Avatar
      Han Schut maart 20, 2020

      Lichess.org is gratis / zonder reclame en heeft de 7 stukken tablebases.

      Hier zijn de partijen van de  eerste ronde: Lichess Candidates Round 1 . Als je jouw variant 47. h5  Dxa2 48. h6 Da8! (enige zet die wint) 49. Kg1 invoert dan zal je zien dat 49… Da1+ 49… Dc6 en 49… Dh8 allemaal winnen.

      Je kan de tablebases ook gebruiken binnen Lichess – Tools – Analysis en vervolgens de stelling via FEN op PGN binnen te halen.

      • Avatar
        Frits Fritschy maart 20, 2020

        Ik merk niets van enige tablebase in Lichess Analysis. Sterker nog, ik houd het eindspel zonder moeite remise aangezien de engine niet weet dat de witte koning van de e-lijn afgehouden moet worden. Er is is dus zelfs geen zesstukkentablebase aanwezig.

        Dat naast 49… Dh8 ook Da1+ en Dc6 winnen, klopt helaas wel.

        • Avatar
          Han Schut maart 20, 2020

          Frits, Ik heb een screenshot onder het artikel geplaatst zodat je kan zien waar je de tablebases kan vinden.

          Lichess heeft de 18.000 GB aan data namelijk in de ‘Openings Explorer’ geladen. Voor meer informatie:Lichess 7 men tablebases

Alleen geregistreerde kunnen een reactie achter laten.