Carlsen’s fotografisch geheugen laat hem in de steek

 

Dit stukje is geen kritiek op Magnus Carlsen, maar mijn verwondering over het functioneren van het menselijk brein. En verder over de rijkdom van het schaken: een nieuw idee op zet 5 in het Open Siciliaans en de krankzinnige varianten die daar uit voort kunnen komen.

In zijn eigen Magnus Invitational speelde Carlsen in het Open Siciliaans de nieuwe zet 5. Bc4. Hij introduceerde dit idee tegen Maxime Vachier Lagrave en gebruikte het opnieuw een paar ronden later tegen Nepomniachtchi.

Stelling na 5. Lc4

De pion op e4 staat in en kan geslagen worden. Als Carlsen de Siciliaanse Najdorf (5.Pc3 a6) wil vermijden, wat zal hij dan spelen na 5 … e6? Na 6.Pc3 kan Zwart alsnog 6 … a6 spelen en zitten we in de Sozin-variant van de Najdorf. Na 5… e6 6. O-O kan zwart op e4 nemen en vervolgens met d5 het paard op e4 dekken. Het mysterie wordt nog groter, want Carlsen stond met met Wit tegen Nepomniatchi na slechts 7 zetten verloren!

 Hoe is dit mogelijk? Carlsen gaf de volgende reactie  na de partij:

“Dat was krankzinnig! Ik zag helemaal niets meer na 5. Pxe4 Dh5 6… e6. Ik wist dat dit prima is voor Wit, en had het voor de wedstrijd tegen Maxime nog doorgenomen, en toen zag ik plotseling niets meer. Ik kon me niet herinneren wat ik moest doen! Ik herinnerde me diepe varianten na Lb5 +, maar op dat moment kon ik niet zien niet hoe ik daar moest komen, en dus zat ik 5-6 minuten te denken en mijn brein was gewoon helemaal leeg – er was gewoon niets. Ik zag dat 7. Pxe6 een stuk verliest, maar achter het bord overwoog ik niet eens Lb5 +, ondanks dat ik het eerder had doorgenomen en wist dat het de juiste zet was. Het was gewoon totale waanzin.’

Hoe is het mogelijk dat de wereldkampioen, die pas 29 jaar oud is en bekend staat om zijn fotografisch geheugen, zijn voorbereiding vergeet en deze niet over het bord kan reconstrueren wetende dat Lb5 + gespeeld moet worden. Opmerkelijk, nietwaar? Carlsen, die op vijfjarige leeftijd het aantal inwoners, de vlaggen en de  hoofdsteden van alle landen van de wereld kon reproduceren, die uitblinkt in schaakhistorie-quizzen en onlangs 8 van 9 posities van Anand’s partijen kon identificeren (een quiz georganiseerd voor Anand’s 50ste verjaardag). Hoe kan je zomaar je voorbereiding vergeten en waarom speelt Carlsen niet 7. Lb5+ als je ziet dat 7. Lxe6 verliest en je weet dat de zet Lb5+ onderdeel van de voorbereiding was.

Terug naar het nieuwe idee. De zet 5.Bc4 staat in het Hiarcs Opening Book van april 2020, een boek gemaakt op basis van engine, correspondentie en top GM-games. Afgaande op de ratings is de zet eerder gespeeld tussen engines en het openingsboek suggereert als de kritische variant (inclusief 7.Lb5 +):

Een opmerkelijke variant en je kunt je voorstellen dat Carlsen het als een verrassingswapen wilde gebruiken. Laten we tot slot terugkeren naar de partij tegen MVL die 5 … e6 koos. Magnus verdedigde zijn pion niet met 6.Pc3, maar speelde 6. O-O, waardoor de pion weer op e4 in bleef staan,. MVL testte de voorbereiding van Carlsen niet en koos 6 … Le7. Wat zou er zijn gebeurd als Zwart op e4 had genomen? Stockfish 11 geeft de voorkeur aan Zwart, Lc0 gelooft dat Wit compensatie heeft. Dit is geen analyse maar een van de kritische varianten die aangeeft waar de parij naar toe kan gaan.
5.Bc4 !? leidt tot een zeer onevenwichtige positie, waar een superieure voorbereiding een aanzienlijk voordeel kan zijn, vooral in rapid- en blitz-partijen. Het was schokkend om te zien dat de wereldkampioen niets meer zag en zijn voorbereiding al op zet 7 vergat en het niet meer kon reproduceren.

2 Comments

  1. Avatar
    wimw juni 03, 2020

    Goed te lezen dat Carlsen een blackout had bij 7.Pxe6 in zijn partij tegen Nepomniachtchi. Ik was toen verbijsterd, maar dit verklaart veel! Hij was in dat toernooi vaker aan het experimenteren met zijn openingskeuze, zoals tegen Ding Liren met het Koningsgambiet en ook met in het Siciliaans op de tweede zet f4. Dat werd exact 400 jaar geleden voor het eerst aangetroffen bij een partij van Greco. En Mac Donnell speelde die zet in zijn match van 1834 tegen Le Bourdonnais, waardoor deze variant zijn naam kreeg. www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1272148

  2. Avatar
    E juni 03, 2020

    Heb ik eindelijk een antwoord op mijn vraag. Ja, het gebeurd spelers van het kaliber Magnus Carlsen ook.

Alleen geregistreerde kunnen een reactie achter laten.