Schaakengine nieuws

                      De huidige CCRL-blitz ranking

De beste schaakengine Stockfish werd in de tweede helft van 2020 een stuk sterker door gebruik te maken van het neurale netwerk concept NNUE. In eerste instantie werd deze ontwikkeling geïmplementeerd in de ontwikkelingsversie van Stockfish en vervolgens in Stockfish 12. Stockfish 12 kwam uit in september 2020 en is ongeveer 130 ratingpunten sterker dan Stockfish 11. Inmiddels is het NNUE-concept ook gebruikt in de nieuwe versie van Komodo Dragon van GM Larry Kaufman en Fat Fritz 2 ontwikkeld door Albert Silver voor ChessBase.

Op het internet is er veel discussie over Fat Fritz 2. Fat Fritz 2 is volledig gebaseerd op Stockfish. Albert Silver heeft zijn NNUE eigen netwerk gemaakt. Het netwerk is twee keer zo groot en getraind met behulp van Fat Fritz. Verder zijn er een paar parameters van het onderliggende Stockfish programma veranderd. Stockfish is een open source project en gratis. ChessBase verkoopt Fat Fritz 2 voor 100 euro en claimt dat Fat Fritz 2 40 ratingpunten sterker is dan Stockfish 12. De vraag is nu of het legaal en ethisch is om een gratis programma met een ander netwerk voor 100 euro te verkopen en/of de claim dat Fat Fritz 2 sterker is dan Stockfish misleidend is, omdat inmiddels de ontwikkelingsversie van Stockfish al weer sterker is dan Fat Fritz 2. 

Het Stockfish collectief brengt dagelijks nieuwe Stockfish ontwikkelingsversies uit en de huidige versie is 33 punten sterker dan Stockfish 12. Iedere maand weet het collectief het programma ongeveer 8 ratingpunten sterker te maken.

Rating-effect voor 1 of 2 GPUs en verschillende netwerken

Ook Leela Chess Zero heeft onlangs een sprong gemaakt. Een van de medewerkers heeft de zoekfunctie veel sneller en intelligenter gemaakt en de hele hardware en software configuratie geoptimaliseerd. Deze nieuwe ontwikkeling, LcO Ceres, (LcO 0.271) werd gebruikt in de finale van het officieuze wereldkampioenschap.

In de tabel aan de linkerkant kunt u zien dat de ratingwinst op zeer snelle hardware (twee NVIDIA A100’s) en een groot netwerk, 117 punten bedraagt. Op ‘huis-tuin-en-keuken’ GPU’s en met kleine netwerken, is de ratingwinst beperkt. CERES is ontwikkeld voor een Microsoft-omgeving. Omdat de verbeteringen ook te maken hebben met de hardware- en software-configuratie is het moeilijker om het voor het brede publiek beschikbaar te maken.

In de TCEC-finale tussen Stockfish en LcO was de score na 70 partijen gelijk. Beide engines wonnen vijf partijen en 60 partijen eindigden in remise. Het openingsboek wordt gemaakt door Jeroen Noomen, en naarmate de match vordert worden de gekozen posities, steeds minder gebalanceerd. In de laatste 30 partijen won Stockfish 18-12! Kennelijk is Stockfish beter dan LcO in het verdedigen van slechte posities en het converteren tot winst van goede posities. De finale score was 53-47. GM Matthew Sadler heeft een prachtige samenvatting van de finale geschreven, die je als PDF kunt downloaden.

Twee fragmenten van de finale (commentaar van Matthew Sadler):

Stelling na 14… f5. LcO speelt het verrassende 15. b4!!

“The engines had been given an excellent version of the 5.Be2 6.Be3 system in which White manages to drive away the knight on f6 with g4–g5 before Black can organise pressure against e4 with …Na6–c5. I have played similar positions numerous times in my career with excellent results for White. However, Black doesn’t seem to be in such bad shape here. White has gained a great deal of kingside space, but a follow-up isn’t obvious while Black seems to have counterplay both on the queenside and the centre.
LEELA’s solution is truly extraordinary. 15.b4, An astonishing sacrifice: the sort of pure strategic idea that only LEELA can come up with, and it was not expected by STOCKFISH. GM Danny Gormally tweeted “I don’t think anyone would think of b4”. What is the point? Well, let’s just see a few more moves!”

Stelling na 28… Db6. Stockfish gaat verder met 29. b4!!

“A fantastic move! White threatens to create connected passed pawns with bxc5; if Black takes the pawn with the queen then Ra7 comes in all the same. There is however the little matter of the hanging rook on a1! 29.Ng5 Bf6 and White doesn’t have a dangerous follow-up.”

4 Comments

  1. Avatar
    Ludo Tolhuizen februari 19, 2021

    Bij de absurd hoge ratings van de programma’s lijkt me een ratingverschil van 40 ELO punten  interessant voor de programmeurs en AI specialisten, maar voor de “gewone” schakers niet relevant.

  2. Avatar
    Tony Werten februari 21, 2021

    2 kleine toevoegingen:

    – Fat Fritz was gebaseerd op de developmentversie van Stockfish, en die was al 35 elo sterker dan Stockfish 12. Dat Fat Fritz dan vervolgens 40 elo sterker is dan SF12, tja…

    – Het Stockfish team heeft een leuke tegenzet bedacht: Ze hebben de development versie als Stockfish 13 uitgebracht.  Iedere claim dat FF sterker is dan de laatste versie van SF is hiermee ook gelijk achterhaald.

Alleen geregistreerde kunnen een reactie achter laten.