Van Foreest; liefdevolle, fanatieke familie

Sheila Timp, moeder van de schaakwonders

Zojuist zag ik de documentaire De Stelling van Foreest over de gelijknamige Groningse schaakfamilie. De stelling van Foreest wordt gepresenteerd als schaakdocumentaire, maar is een opvoeddocumentaire. Vader Nicky en moeder Sheila Timp geven hun zes kinderen thuisonderwijs; verder trainen ze hen ook in schaken. Daarmee is de documentaire al bij voorbaat omstreden. Ouders en kinderen moeten omgaan met de eeuwige reacties “Laat die kinderen toch voetballen en vriendjes maken”. “Blij dat ik vroeger gewoon op straat mocht voetballen”. Alsof de Van Foreests dat niet mogen…

Ik vind de documentaire … informatief, maar wat standaard – een euvel waar ook Magnus (2016) lijdt. Ik mis bij die documentaires het echte lijden, het verhaal. Dat komt natuurlijk omdat de geportretteerden nog jong zijn; er is simpelweg nog niet een heel drama te tonen.

Dus moesten we het vooral doen met beelden van:

  • schakende Van Foreests;
  • analyserende Van Foreests;
  • een familie die veel met elkaar doet en met veel inzet;
  • toernooien en spelers (voor niet-schakers een vreemd aangezicht, weet ik);
  • het gezinsleven, waarbij opviel hoe vaak er pannenkoek en omelet werd gegeten ;-);
  • Spelers als Timman en Van Wely over Jorden van Foreest;
  • Vragen aan en antwoorden van de diverse Van Foreests.

Boeiende beelden! De documentairemakers bijten niet keihard door, maar dat is ook lastig. Want natuurlijk willen wij weten: mochten de documentairemakers alles filmen? Wordt er ook wel eens met deuren geslagen in huis? Krijgen de kinderen ook wel eens onvoldoendes?

Nu bleef me vooral het beeld bij van een van de kleintjes die geregeld zat te zeuren/vragen of-ie een ander spelletje mocht doen… Maar dat lijkt me ook logisch. Wat me zeer opviel was het enthousiasme en de openheid van Machteld. Via het schaken leert zij ook ‘moeilijke’ woorden zoals ‘naderbij’. Ze kookt en bakt zelf eten.

 

De kinderen Van Foreest krijgen een opvoeding die veel vergt van ouders EN kinderen. Wat vader Nicky van Foreest zei: “De kinderen merken dat er in hen geïnvesteerd in hen wordt, en soms moet je een kind wel over de drempel helpen.” En ook moeder Van Foreest klinkt streng in dit eerdere interview. Zelf moest ik wel een beetje lachen om het fragment over thuisonderwijs. Nicky legde vrij neutraal uit: dat school kinderen niet nieuwsgierig maakt (toch een opvallende stelling voor een universitair docent die we klassikaal les zagen geven!) en ineens kwam: “Op de lagere school leren ze heel weinig, en vaak dan doen ze daar andere dingen als …eh … zwemmen en gymnastieken… en dan moeten ze thuis nog rekenen en taal leren!”.

 Niet trots

Het deel van De stelling van Foreest waar nu al het meest over nagepraat wordt, is het antwoord dat Timp gaf op de vraag “ben je trots op Jorden?”

“Nee”, zei ze. “Trots op een ander is een emotie die ik niet ken. Trots op mezelf, dat weet ik al niet zo, maar op een ander… nee.” Ze zegt het heel beheerst. En ik wist dat op social media mensen (en ook daarbuiten) er raar op zouden reageren en dat klopt ook. Vooral vrouwen luisterden niet verder en reageren hard en oppervlakkig: het woord ‘psychopaat’ en ‘kille vrouw’ viel. Vreemd, want Timp legde het degelijk uit en zei ook dat ze blij was voor haar kinderen als die iets deden wat ze leuk vonden.

Mogelijk, zo dacht ik, is Timp wel degelijk trots, maar wil ze het niet erkennen. Wil ze ook het haar kinderen niet te makkelijk maken? Of is ‘blij voor’ niet gewoon een ander woord voor ‘trots’? Wilde ze het haar critici niet te makkelijk maken, dat die kunnen zeggen: “Die ouders willen dat die kinderen voor hen presteren”?

De criticasters van de opvoeding kregen via Machteld nog wel een argument in handen. Machteld: “Ik ben altijd moe”. Ze kon heel lang slapen, zei ze. Dat vond ik wel heftig te horen van zo’n jong meisje.

Wat ik op dit moment zelf denk: je mag je kind opvoeden tot een zeer strenge islamitische leer met een totaalafkeer van de Nederlandse maatschappij, je mag je kinderen opvoeden tot nietsnut, tot voetballer, dus waarom niet deze opvoeding, die mij een stuk zinniger lijkt?

De twee oudste Van Foreests lijken me bepaald persoonlijkheden. Ze geven gevatte antwoorden bij interviews, en ze zijn sociaal viel me op, de paar maal dat ik hen ontmoette. Het is wachten op een vervolgdocumentaire,  dan wordt duidelijk hoe de kinderen zich verder ontwikkelen. Of ze bijvoorbeeld als (semi-)beroepsschaker ergens in den vreemde alleen in een hotel en onderaan staan in een toernooi. Hoe gaan ze met teleurstellingen om binnen en buiten het schaken? Is schaken goed geweest voor hun leven? Hoe kijken ze terug op hun opvoeding?

Zie verder de blog

5 Comments

  1. Avatar
    brabo juni 27, 2017

    In mijn laatste blogartikel schaken-brabo.blogspot.be/2017/06/hoeveel-tijd-spendeer-je-aan-het-schaken.html vermeld ik dat de meeste ouders allebei gaan werken. Het is financieel veelal noodzakelijk als je niet steeds wilt denken of je volgende maand alle rekeningen zult kunnen betalen. Thuisonderwijs heeft zeker belangrijke voordelen maar lijkt mij toch eerder weggelegd voor een kleine rijke elite. Misschien verklaart dit ook de jaloerse opmerkingen.

    Een kind kan een talent slechts maximaal ontplooien als er veel tijd wordt geinvesteerd door meestal de ouders. Zelf geef ik aan dat ik mijn zoon in het voorbije jaar 25 dagen naar tornooien begeleidde. Daar bovenop komen nog de wekelijkse schaaklessen.

    Mijn zoon gaat graag schaken uit huis maar doet thuis niets voor het schaken. Dat is voor mij ok. Anderzijds weet je als ouder zelden of je nu de beste keuze maakt of niet. Enkele voorbeelden in de schaakwereld doen vermoeden dat het in elk geval dubieus is om als ouder iets hard op te dringen.

    – De Polgars kiezen voor een totaal andere aanpak voor hun eigen kinderen t.o.v. wat ze zelf kregen.

    – Welbekend is natuurlijk de dramatische opvoeding van Gata Kamsky. Hij laat zelf niets los over die periode maar je kan wel vermoeden uit zijn reacties in chess24.com/en/read/news/kamsky-life-shouldn-t-only-be-about-chess dat hij zulke aanpak niet aanraadt.

     

    Als het verkeerd afloopt dan zullen we het wellicht nooit horen. We willen unieke succesverhalen horen en niet mislukkingen waarvan er zovele zijn.

  2. Avatar
    Tonbo juni 28, 2017

    sport.talentboek.nl/…/s…/europees-kampioenschap.html.

    Kom schakend Nederland laat je van je beste kant zien ! Steun Machteld en help haar droom waar te maken.

    Het jeugdschaak met name bij de meisjes zal hier van opbloeien als nooit te voren.

    Indien mogelijk iets geven maar tenminste delen en actief promoten in je netwerk.

    Dank,

    Ton

     

     

  3. Avatar
    renzoverwer juni 29, 2017

    Brabo, ha, dank voor je comments en fascinerende link naar kamsky. Dat niets willen horen over ‘de mislukkingen’ is niet helemaal waar. Ik hoor daar erg veel mensen naar vragen: hoe is het toch met pianotalent X, schaaktalent Y enz. Dat willen we wel graag weten. “Opdrachtje” voor jou: google eens op Joshua Waitzkin.

    kijk, geen topschaker geworden. Maar mislukt? ach, ook niet, tenzij je zegt: bij schaken de top niet halen = mislukken…

    😉

    GRT
    R

  4. Avatar
    brabo juni 29, 2017

    Joshua Waitzkin als martial arts specialist is mij welbekend. Als je 20 jaar actief bent op schaakfora dan ben je zijn levensverhaal natuurlijk al eens tegengekomen.

    Mislukking in de context die ik gebruik moet je natuurlijk begrijpen in de zin van die ene activiteit die niet werd verder ontwikkeld. Het is best mogelijk om als persoon een zeer rijk gevuld en gelukkig leven te leiden en toch geregeld mislukkingen mee te maken. Veel zeer succesvolle personen hebben talrijke mislukkingen meegemaakt.

    Als we inzoomen op 1 activiteit (bv. het schaken) dan valt er ook weinig of niets te zeggen wanneer een persoon stopt/ mislukt. Ik ken heel wat talenten waarvan je op een bepaald ogenblik niets meer van hoorde. Het is alsof ze in rook zijn opgegaan. Uiteraard heb je dan wel af en toe iemand die zich afvraagt wat er gebeurd is maar zoiets is niet iets wat je nog aan het grote publiek kunt verkopen. Ik bedoel dus dat je over dit soort mislukkingen geen artikel meer in de krant of reportage op tv zult zien.

  5. Avatar
    renzoverwer juli 04, 2017

    nou, brabo… niet op tv… wel in kranten. Ik lees voortdurend verhalen over wielrenners die het net niet maakten (marco vermeij! michel Zanoli), over wielrenners die hun belofte niet inlosten (johan van de velde, Thomas Dekker). Alleen bij schakers niet zo. Maar je kunt niet verwachten dat massamedia achter vergeten schakers aangaan…. topschakers interesseert hen al geen hol.

     

    Kortom: de forums en schaakblogs, die zou je moeten nemen. En dan zie je dat er wel degelijk aandacht is voor de ‘ mislukkingen’ . Die ik geen mislukkingen vind, zelfs al zijn ze niet ver gekomen op het terrein waarop ze eerst presteerden. zo bezien moet je een bibliothecaris (van studie) die journalist wordt, een antropoloog (van studie) die econoom wordt als mislukt zien.

    Wel, ik weiger dat – als vanzelfsprekend.

     

     

     

     

     

Only ingelogde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.