De Russische promotiezet

De Russische promotiezet

Een voorstel tot wijziging van de FIDE-regels

De komende week komt in een hotelkamer in Lausanne, Zwitserland, bijeen de regelscommissie van de FIDE. Een commissie onder voorzitterschap van Geurt Gijssen. Ze praat over mogelijke wijzigingen in de FIDE-regels. Een van de voorstellen gaat over de zgn. Russische promotiezet.

Tijdens de Algemene Vergadering van de FIDE in Istanbul van 3 tot 10 september 2012 worden de voorgestelde wijzigingen behandeld. Indien de Vergadering deze goedkeurt, treden deze vervolgens in werking op 1 juli 2013.

Istanbul

Wellicht zijn de voorstellen van de commissie over enkele weken op te vragen bij de FIDE.

Wat daarvan zij, een van de voorstellen waarover volgende week wordt besproken gaat over een wijziging van de promotiezet. Vooral in Rusland wordt dat als een probleem ervaren. De manier zoals de promotiezet in de FIDE-regels is voorgeschreven, knelt daar in de praktijk.

In het huidige artikel 3.7 onder e van de FIDE-regels wordt aangegeven hoe de promotiezet in zijn werk gaat. Het luidt:

‘e. Als met een pion de rij wordt bereikt die het verst van zijn beginpositie is verwijderd, dan moet hij als deel van dezelfde zet, op hetzelfde veld worden vervangen door een nieuwe

dame, toren, loper of paard van de kleur van de pion. De keuze van de speler is niet beperkt

tot stukken die eerder zijn geslagen. Deze vervanging van een pion door een ander stuk

wordt ‘promotie’ genoemd. Het nieuwe stuk functioneert onmiddellijk.’

Om nog nauwkeuriger te zijn:

Artikel 4.6 aanhef en onder c (de Lex Hartoch):

4.6 Als een stuk op een veld is losgelaten en het een reglementaire zet of een deel van een

reglementaire zet betreft, dan mag het in deze zet niet meer op een ander veld worden

geplaatst. De zet wordt dan beschouwd als te zijn gedaan:

c. bij de promotie van een pion: zodra de pion van het bord is verwijderd en de hand van de

speler het nieuwe stuk op het promotieveld heeft losgelaten. Wanneer de hand van de

speler de pion heeft losgelaten nadat deze op het promotieveld is geplaatst, is de zet nog

niet gedaan, maar de speler heeft dan niet meer het recht de pion naar een ander veld te

spelen.’

De procedure is dus:

1. de pion gaat naar het promotieveld

2. de pion wordt geruild voor een stuk.

Dit is een voorbeeld van een pietluttige FIDE-regel. Die botst met de praktijk in onder andere Rusland. Daar neemt een speler de pion van het bord en plaatst het nieuwe stuk op het promotieveld. De pion heeft het promotieveld dus nimmer bereikt.

Gijssen meent dat de deze vorm van een promotiezet is geoorloofd:

‘Indien een speler een stuk op een promotieveld plaatst, het stuk loslaat en daarna zijn pion op de zevende rij verwijdert, wordt dit niet als ongeoorloofd/onreglementair beschouwd,’ vgl. Gijssen, januari 2002, ‘How to get a title?’

Echter, Gijssen staat nou niet bepaald bekend als iemand die begrip toont voor de praktijk van amateurs. Hij is iemand die de regels strikt en letterlijk interpreteert. Zo letterlijk dat een interpretatie tot gevolg kan hebben dat de uitkomst niets van doen heeft met schaken, maar alles met de losse woorden in de tekst.

Het is dan ook geen wonder dat leerlingen van Gijssen diezelfde methode van strikte letterlijkheid overnemen. En dan krijg je toestanden waar o.a. de Russen tegen aanlopen. Want een schaker die de pion niet eerst op het promotieveld heeft gezet, schendt de FIDE-regels. Ik weet niet welke gevolgen dat heeft in Rusland. Gelet op het gure strafklimaat in de schaakwereld, wellicht een tijdstraf van twee minuten.

In Lausanne wordt dus gediscussieerd over het voorstel om de Russische promotiezet ook toe te laten.

2 Comments

  1. Avatar
    Paul-Peter Theulings april 21, 2012

    Als de Russische promotiezet wordt toegelaten moet die nieuwe regel wel duidelijk uitgewerkt worden. Hoe gaan we om met aanraken is zetten?

    Enkele voorbeelden:

    Wit heeft een pion op a7, zet een dame op a8 en laat dat stuk daar los.

    Is de zet a7-a8D dan verplicht?

    Wit heeft een pion op a7 en raakt met een dame het veld a8 aan.

    Is de zet a7-a8D dan verplicht?

    Wit heeft een pion op a7, een zwart paard staat op b8.

    Met een dame raakt wit dat zwarte paard aan.

    Is de zet a7xb8D daarmee verplicht?

    Of heeft wit dan alleen de plicht a7xb8 te spelen en mag hij nog tot een ander stuk promoveren?

    Of heeft wit alleen de plicht dat paard te slaan, en dat mag ook met een ander stuk geslagen worden?

    Wit heeft een pion op a7, zwart heeft een paard op b8, en wit heeft zijn koning op d7. Wit staat dus schaak.

    Wit zet een dame op a8 en laat die dame daar los.

    De zet a7-a8D is illegaal en wit komt daar achter voordat hij zijn pion aanraakt. Mag hij nog bijvoorbeeld zijn koning spelen om het schaak op te heffen?

    Of is wit door het loslaten van de Dame op a8 verplicht om de pion toch te laten promoveren dmv de zet a7xb8? Indien ja, moet dat dan ook a7xb8D zijn, of mag a7xb8T ook?

  2. Avatar
    jkrabbenbos mei 19, 2012

    Ik weet het niet helemaal zeker, maar volgens mij is de regel voor het promoveren er in gekomen ten gevolge van de electronische borden. In de beginjaren van de borden had de software moeite om te begrijpen wat er gebeurde als een pion verdween en een dame (of ander stuk) verscheen op het bord.

Only ingelogde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.