Belevenissen van een arbiter: de ontmaskering………………..door Joost Jansen

Deze keer een bijdrage van collega-arbiter Joost Jansen over een valsspeler. Hij heeft veel tijd en energie gestopt in deze kwestie om het recht te laten zegevieren en heeft dit verwoord in onderstaand verslag.

——————————————————————————————————————————

Vorig jaar raakte ik, voorafgaand aan een ronde bij het ONK in Dieren, in gesprek met een schaakmoeder en haar zoon. De ronde ervoor had ik een telefoonincident met een nul bestraft. De moeder vertelde dat haar zoon bij een veel ernstiger geval bij het HSG-toernooi (zijn tegenstander werd met diens notatieformulier van de nog aan de gang zijnde partij buiten de speelzaal betrapt met een werkende telefoon) een wedstrijdleider had getroffen die dat met een waarschuwing (niet meer doen he!) had afgedaan. Ook een arbiter maakt wel eens een beoordelingsfout…

In de loop van het Science Parktoernooi van dit jaar werd hoofdarbiter Aart Strik getipt dat een speler in de D-groep mogelijk niet koosjer was. We zijn hem toen in de gaten gaan houden, maar konden hem niet op heterdaad betrappen. Tijdens de achtste ronde kwam het schakertje uit de eerste alinea samen met een vriendje naar me toe om te vertellen dat degene die wij in de gaten hielden dezelfde was die hem in 2018 geflest had. Dat droeg bij aan het vermoeden dat we niet met een incidentele fraudeur te maken hadden, maar met een notoire valsspeler. Ondertussen had hij na acht ronden evenzovele punten verzameld, om vervolgens in de negende ronde als een natte krant te verliezen van een niet eens zo erg sterk Russisch meisje. Had hij toen geen telefoonassistentie meer nodig omdat hij al verzekerd was van de eerste prijs, of durfde hij geen vreemde actie te ondernemen omdat zijn moeder en broertje aanwezig waren?

Inmiddels was gebleken dat deze speler ook in HSG 2019 en in het NOVA-toernooi 2019 enorme scores had neergezet; in Hilversum scoorde hij 5,5 uit 6 in de C-groep, en in Haarlem 5 uit 5 in de B-groep die tot 1900 ging. In Haarlem was ik ook arbiter, en het ergerde me sowieso dat niemand van ons arbitrale trio daar enige argwaan heeft gekoesterd. Ook heeft geen van zijn tegenstanders daar gewag gemaakt van enig vermoeden dat er iets niet in de haak was.

In Dieren deed hij mee in de reservegroep C. Alle arbiters aldaar waren inmiddels op de hoogte, en alert op merkwaardig gedrag. Tijdens de eerste twee ronden leek er weinig aan de hand; de tegenstand was wellicht dermate zwak dat hij weinig of geen externe hulp nodig had. In de derde ronde kwam daar verandering in. Zijn toiletbezoek nam toe tot zo’n vijftien keer per partij, waarbij hij afwisselend voor de drie beschikbare toiletblokken koos. Veelal bleef hij daar vijf tot wel twaalf minuten, soms staand, meestal zittend (de toiletdeuren laten toe dat de voeten zichbaar zijn). En ik wil eigenlijk van niemand weten hoe hij of zij op het toilet zit, maar met een been over het andere geslagen, zodat er maar één voet op de vloer staat…? Ik heb er een foto van.

Halverwege de vierde ronde vond hoofdarbiter Koos Stolk het welletjes. Hij wachtte de speler op na het zoveelste toiletbezoek, en confronteerde hem met onze verdenkingen. Glashard ontkende hij alle aantijgingen, en hij toonde zich zelfs verontwaardigd dat hij überhaupt verdacht werd. Hij weigerde overigens zich te laten fouilleren. Dat staat inderdaad op gespannen voet met het Burgerlijk Wetboek, maar de FIDE Anti Cheating Guidelines staan het wel toe. Koos besloot het vooralsnog niet op de spits te drijven, en liet de speler zijn partij vervolgen.

Je zou verwachten dat hij zich na zo’n confrontatie zou realiseren dat hij in de gaten werd gehouden, maar dat bleek nergens uit. Hij bleef de toiletten frequenteren, soms zelfs zet na zet. Vanaf onze arbiterstafel konden onze stagiair Jarno Witkamp en ik hem prima observeren, en we hielden van iedere partij een soort logboek bij: welk toilet bezoekt hij, en hoe lang, en bij welke zet. Ook beschikten we inmiddels over een aardige verzameling van zijn partijen uit Haarlem, Amsterdam en Dieren, die in de arbiterskamer aan een uitvoerige analyse werden onderworpen. Het wachten was op een moment van heterdaad.

Mij zat het inmiddels allerminst lekker, al was het maar omdat ik zowel bij het NOVA-toernooi als bij Science Park arbiter was. Bovendien was ik dagelijks getuige van de merkwaardige manoeuvres van de betreffende speler. Ik heb toen bij Sernin van de Krol, collega-arbiter annex techneut, geïnformeerd of er een betaalbare scanner verkrijgbaar was waarmee een telefoon kon worden opgespoord zonder lijfelijk contact. Binnen enkele minuten had hij er een gevonden, die ik terstond heb besteld.

Door een misverstand met postnl werd de scanner pas tijdens de achtste ronde bezorgd. We hebben het ding toen onverwijld uitgeprobeerd. De telefoon in de sok van Koos en zelfs een metalige pen van Jarno werden zonder moeite met een bzzz gevonden, evenals de sleutelbos en de telefoon in mijn eigen broekzakken.

Na die geslaagde tests heeft Koos de speler opgewacht. Samen met Ron Bleeker, de arbiter van zijn groep, heeft hij hem meegedeeld dat hij hem graag met een scanner wilde onderzoeken. Na eindeloos gesputter en gestribbel leek hij daarin toe te stemmen. Koos riep mij erbij. Maar na een kleine demonstratie: bzzz telefoon, bzzz sleutelbos, wilde hij toch maar liever niet gescand worden. Koos hield hem voor dat een weigering beschouwd zou worden als een positief scanresultaat, en wees hem op de gevolgen daarvan: verwijdering uit het toernooi en rapportage aan de KNSB en de FIDE, met het heel wel denkbare resultaat van een paar jaar schorsing, plus het onuitwisbare predicaat van valsspeler voor de rest van zijn schakersloopbaan. Uiteindelijk gaf hij toe dat hij een telefoon bij zich had, en kreeg Koos hem zover dat hij het ding overhandigde. Het zat in een binnenzak van zijn broek. Op de telefoon stonden onder meer diverse schaak-apps, en een file met al zijn partijen uit de genoemde toernooien. Na in totaal een minuut of veertig, Koos heeft het onderzoek met veel geduld uitgevoerd, is de speler vertrokken. Zijn partijen in het ONK zijn allemaal gewonnen verklaard voor zijn tegenstanders. Ze zullen niet voor de rating worden verwerkt, en vooruitlopend op een uitspraak van de tuchtcommissie van de KNSB zijn ook zijn partijen uit zijn eerdere toernooien geannuleerd voor ratingverwerking.

Zelden ben ik zo content geweest met de aanschaf van een apparaat dat ik zo weinig mogelijk hoop te hoeven gebruiken. Het is overigens voor iedere arbiter te leen, mocht daar aanleiding toe zijn.

 

 

6 Comments

  1. Avatar
    Jaap Amesz augustus 11, 2019

    Dank je wel voor dit verslag en laat ik meteen zeggen dat in de praktijk dit vast een logische gang van zaken heeft betroffen. Wedstrijdleiders zijn nou eenmaal geen doorgewinterde CSI inspecteurs, toch breek ik mijn hoofd over de formeel juridische kant van de zaak.

    Ik laat de Fide buiten beschouwing, aangezien de KNSB in ieder geval wel duidelijk onder de Nederlands wet valt. De KNSB kan reglementen opstellen en consequenties in het vooruitzicht, desalniettemin staat de Nederlandse wet daarboven. Dat kan de zaak veranderen.

    Koos hield hem voor dat een weigering beschouwd zou worden als een positief scanresultaat, en wees hem op de gevolgen daarvan: verwijdering uit het toernooi en rapportage aan de KNSB en de FIDE, met het heel wel denkbare resultaat van een paar jaar schorsing, plus het onuitwisbare predicaat van valsspeler voor de rest van zijn schakersloopbaan.

    Zou een rechter na het weigeren van een metaaldetector onderzoek oordelen dat er sprake is van vals spelen?

    Om het voor deze jongen op te nemen:

    1) Welke schaker heeft nou geen schaakapps op zijn telefoon?

    2) Zelf doe ik op de club na de pot tijdens de analyse ook een snelle blunder check op mijn telefoon en sla dan ook mijn potjes op, alsof dat iets zou bewijzen.

    3) Het feit dat iemand een telefoon op lijf heeft, breekt enkel deze regel. Het bewijst niet dat de telefoon is gebruikt om een engine mee raad te plegen.

    Om weer even de snoodaards tegemoet te komen; het was een domme zet van deze jongen om zijn telefoon te overhandigen, laat staan dit toe te geven aan de arbiters. Het enige harde feit wat de arbiters hadden kunnen aandragen bij een rechtszaak, zou een geweigerde metaaldetectorscan kunnen zijn.

    Is er een lopende enige op telefoon verstopt in prullenbak toilet met huidige partij erop, dan zeg ik ja. Is er een bekentenis, dan ook ja. Is er alleen een geweigerde metaaldetectorscan, dan twijfel ik.

    Zou een rechter zeggen, dat is genoeg voor “een paar jaar” schorsing? Is dat niet onredelijk gezien de bewijslast? Alsof een telefoon op lijf, meteen jaren straf verdient. Alsof dat redelijk en billijk zou zijn. Laten we wel wezen, ik zie bij elk toernooi duidelijk telefoonbobbels in broekzakken. Dat zijn schakers die niet meedoen aan cheating onzin, gewoon 1x gaan pissen en een keer koffie bij de bar halen. Als al die schakers jaren schorsing krijgen, dan blijven er lege zalen achter.

  2. Avatar
    renzoverwer augustus 11, 2019

    ha jaap. Dank voor je bijdrage.

    Een telefoon bij je dragen tijdens de partij is verboden: https://www.schaakbond.nl/sites/default/files/userfiles/schaakbond/handboek/nk/ReglementOpenNederlandseKampioenschappenenbondswedstrijden.pdf

    Dit reglement kan uitstekend gehanteerd worden om de valsspeler te betrappen. Op jou, met bobbel in de broek, zal echt geen jacht worden geopend. Je wordt echt geschorst – of heb ik iets gemist en wordt de een na de andere speler jaren geschorst vanwege tel bij je hebben?

    Je zult het verschil wel zien, neem ik aan. De een bedriegt, de ander niet.

    Het is roeien met de riemen die men heeft en t is dus kiezen.

    Hier was iets ernstigs aan de hand: iemand die bewust het schaakspel zelf en het plezier voor anderen zit te vernietigen. Dan moet er ingegrepen worden. Dat is gebeurd. Goeie actie van Koos en Jansen.

  3. Avatar
    antonl augustus 11, 2019

    “Ze zullen niet voor de rating worden verwerkt, en vooruitlopend op een uitspraak van de tuchtcommissie van de KNSB zijn ook zijn partijen uit zijn eerdere toernooien geannuleerd voor ratingverwerking.”

    Waarom eigenlijk? Het lijkt mij iig de minste compensatie voor de tegenstander(s) om ze wel te laten meetellen. Als uitgangspunt vind ik dat als je samen aan een partij begint (dus geen afmelding etc.) de ratingverwerking altijd moet meespelen, zelfs bij het overlijden van de tegenstander (wat gelukkig nauwelijks voorkomt en moet je dan eigenlijk eerst de klok laten doorlopen? 🙂 ).

  4. Avatar
    eric64 augustus 11, 2019

    Het betreft dé doping in de schaaksport. Keihard aanpakken. Reglementen en anti-cheating guidelines zijn er niet voor niets. Elke sportbord heeft zijn tuchtreglement, ook KNSB en FIDE. Een bestrafte speler kan het altijd nog proberen via het CAS of de burgerrechter, maar in deze zaak lijkt me dat volslagen kansloos. En te kostbaar bovendien.

  5. Avatar
    Frits Fritschy augustus 11, 2019

    “Hij weigerde overigens zich te laten fouilleren. Dat staat inderdaad op gespannen voet met het Burgerlijk Wetboek, maar de FIDE Anti Cheating Guidelines staan het wel toe. Koos besloot het vooralsnog niet op de spits te drijven, en liet de speler zijn partij vervolgen.” Uit the FIDE anti-cheating guidelines (www.fide.com/FIDE/handbook/Anti%20Cheating%20Guidelines.pdf): “The arbiter may require the player to allow his clothes, bags or other items to be inspected, in private. […] If a player refuses to cooperate with these obligations, the arbiter shall take measures in accordance with Article 12.9 [waar de sancties opgesomd staan waaruit de arbiter kan kiezen].”

    Inderdaad, zonder diens toestemming mag iemand niet gefouilleerd worden door privépersonen, ook niet bij verdenking van criminele activiteiten. Maar als organisatie mag je iemand ook eenmalig of voor langere tijd weren die niet meewerkt aan veiligheidsmaatregelen. Denk aan de beveiliging bij grote, private manifestaties, of bij een bezoek aan een winkel van een gekende winkeldief. Een rechter zal dit achteraf hooguit afkeuren bij onvoldoende aanwijzing dat juist die persoon niet in de haak is.

    Maar hier is sprake van een gefundeerde verdenking en een speler die weigert mee te werken. Dan snap ik niet wat er ‘op de spits’ gedreven wordt. Als je niet zeker bent over je verdenkingen, moet je eerst meer bewijs verzamelen. “Ook beschikten we inmiddels over een aardige verzameling van zijn partijen uit Haarlem, Amsterdam en Dieren, die in de arbiterskamer aan een uitvoerige analyse werden onderworpen. Het wachten was op een moment van heterdaad.” Is er overigens gebruikgemaakt van de tools die de FIDE daarvoor ter beschikking heeft? Het is niet erg duidelijk, maar het lijkt erop dat die ‘uitvoerige analyse’ pas gedaan is na de eerste actie bij de toiletten. Dan is er procedureel toch wat misgegaan, lijkt me. Je wacht op een heterdaad, maar eerst waarschuw je de speler: lijkt me niet logisch. Bovendien, het lijkt me dat volgens de Guidelines het niet meewerken aan een onderzoek al gelijkstaat met een heterdaad.

    De organisatie heeft dus gewoon mazzel gehad dat de bewuste speler de waarschuwing negeerde. Als hij de volgende rondes zijn telefoon thuisgelaten had, waren er geen maatregelen meer mogelijk geweest. Althans, een rechter die om correctie van eventuele, toch opgelegde maatregelen tegen de speler verzocht zou worden, zou waarschijnlijk concluderen uit het feit dat de speler in eerste instantie gewoon kon blijven doorspelen, dat de arbiters blijkbaar onvoldoende gronden hadden om maatregelen te nemen.

    Overigens, het volharden van de speler in zijn gedrag bevestigd me weer in mijn mening dat het in het overgrote deel van dergelijke fraudegevallen gaat om dwangmatig gedrag, net zo iets als bij sommige pubers die niets te kort komen en zich overgeven aan veelvuldige winkeldiefstal.

Only ingelogde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.