Schaakhistorie

Schaakgeschiedenis in vogelvlucht 24: Garry Kasparov

 

 

Deze rubriek is gemaakt voor schaaksite.nl en is terug te vinden onder het kopje ‘Schaakhistorie’.

Omdat het schaakspel een eeuwenoud spel is, dat naar schatting al 3000 jaar oud is, lijkt het mij gepast om een serie korte artikelen te presenteren, waarin de schaakgeschiedenis voor het voetlicht wordt gebracht. In de vorige aflevering hebben we het gehad over Anatoly Karpov. In deze nieuwe aflevering zullen we het hebben over Garry Kasparov (Geboren in 1963).

 

 

Garry Kasparov met één van zijn grimassen (foto Jos Sutmuller)

In deze nieuwe aflevering spreken over het ‘wonderkind uit Baku’, Garry Kasparov. In 1984 werd hij de uitdager van wereldkampioen Karpov. Nadat deze turbulente WK-match in 1984 na bijna vier maanden met een voorsprong van 5-3 voor de titelhouder werd afgebroken, moesten de heren een jaar later op herhaling. Over de achtergronden van deze titelstrijd die door Campomanes, de voorzitter van de Fide, werd afgebroken is al veel gezegd en geschreven. Het komt er in het kort op neer dat de match ging om zes winstpartijen (zonder dat remises mee zouden tellen, precies zoals Fischer het had gewild!). Karpov kwam met 5-0 voor maar en leek op alle fronten de meerdere van zijn jonge uitdager. Die besloot toen om ‘Karpov als het ware tegen zichzelf te laten spelen’. Hij koos exact de openingsvarianten die zijn tegenstander tegen hem gebruikte en produceerde zo een hele lange reeks remises. Omdat hij duidelijk jonger en fysiek veel fitter was dan zijn rivaal, begonnen er scheurtjes in het spel van Karpov te komen. Dat vertaalde zich in drie nederlagen voor de regerende kampioen. Toen de tweekamp werd afgebroken, waren beide spelers woest. Karpov zei dat hij nog slechts één overwinning nodig had om de titel te behouden, Kasparov beweerde dat zijn tegenstander op instorten stond…

Maar een jaar later speelden beiden een nieuwe tweekamp die nu ging over 24 partijen waarbij de titelhouder voldoende had aan 12-12. Dit werd een zinderende tweekamp, die in Moskou gespeeld werd. Tegen het eind stond het gelijk totdat Kasparov plotseling de voorlaatste partij in zijn voordeel wist te beslissen. Karpov moest dus in de laatste partij, waarin hij wit had, winnen om de titel te behouden. Dit werd één van de meest bijzondere partijen die ik ooit gezien heb, ook gezien de spanning die er op deze partij stond.

 

(foto Jos Sutmuller)

Karpov, Anatoly – Kasparov, Garry (24ste partij)

Deze partij werd een gevecht op het scherp van de snede. Ik herinner me heel goed dat ik voor mijn eigen club (de Eindhovense Schaakvereniging) in de hoogste klasse een teammatch speelde in Hilversum tegen HSG. In deze tijd was er nog geen internet maar wel hadden we tijdens deze wedstrijd de beschikking over een televisietoestel met Teletekst. In gelukkig werkte daar een schaker, die alle zetten, in vrijwel ‘realtime’ intypte. Dus stond er bij het toestel een schaakbord en daarop werden de zetten keurig door iemand bijgehouden. Op een gegeven moment was de spanning in deze partij tussen de twee grote ‘K’s’ zo voelbaar, dat steeds meer schakers om dit bord dromden en daarmee zelfs hun eigen partij in de steek lieten. Vooral het moment waarop Kasparov, die genoeg aan remise had, plotseling met een dubbel pionoffer de stelling opende, zorgde voor grote opwinding. Ondanks het hoge aantal Elopunten dat op deze dag aanwezig was, durfde niemand te voorspellen hoe deze partij zou aflopen. We voelden allemaal dat we getuige waren van één van de meest fascinerende en uiterst belangrijke schaakpartijen die ooit gehouden was. Hier werd bepaald hoe onze schaakwereld er de komende tijd uit zou gaan zien…

Lees meer >

Anekdote Dirk Jan ten Geuzendam over Ivanchuk uitgeroepen tot beste verhaal 2020 van Perpetual Chess Podcast

Ben Johnson publiceert iedere week een nieuwe aflevering van zijn show The Perpetual Chess Podcast. Onlangs was schrijver en hoofdredacteur van New In Chess Magazine, Dirk Jan ten Geuzendam, te gast. Zijn anekdote over Ivanchuk (vanaf 43:00) is uitgeroepen tot het beste verhaal van 2020. Het verhaal speelt zich af in Linares waar alle spelers een vaste tafel in het restaurant van Hotel Anibal hebben.

Lees meer >

Vraag over oprichting schaakclub (Morphy?) door Jan Esser in 1893

Van Klaas Marck kregen wij de volgende vragen. Is er een lezer die hier iets over weet, of iemand kent die er meer van zou kunnen weten?

Schrijvend aan een korte biografie over mijn vakgenoot Jan Esser stuit ik op het volgende probleem.

Zowel in het proefschrift van Barend Haeseker ‘Dr. JFS Esser and his contributions to plastic and reconstructive surgery’ (1983) als in ‘Het Tomeloze leven van Johannes Esser’ (2002) van journalist Ton Neelissens is te lezen dat Jan Esser in zijn middelbare-schooltijd de schaakclub Morphy heeft opgericht, en wel op 28 december 1893. Ook schrijft Neelissen dat Lasker in 1988 Leiden bezocht en gast was van de studentenschaakclub Alapin, waarvan Jan Esser de president was. Beide auteurs drukken in hun boek ook foto’s af (zie bijlagen).

Ik betwijfel of Jan Esser in zijn middelbare-schooltijd een schoolschaakclub heeft opgericht die Morphy werd genoemd. Waarom zou hij dat doen wanneer al in 1863 in Leiden bij het Leids Studenten Corps een gelijknamige club was opgericht? Kijken we naar de afbeelding ‘Esser scholierenschaakclub Morphy 1896′, dan is mijn indruk dat we niet naar scholieren kijken, maar naar studenten, die voor zich het portret van Morphy hebben staan.

Over studentenschaakclub Alapin vind ik op internet bij haagseschaakbond.nl/content/view/394/43/, een bijeenkomst waar Haeseker sprak en ook Hans Ree. Hier wordt vermeld dat Esser Morphy oprichtte in 1893 (als scholier) en later voorzitter was van de studentenschaakclub Alapin. Dat komt mij voor als merkwaardig. Esser was lid van het Leids Studenten Corps en dus vrijwel zeker ook lid van het veel eerder opgerichte Morphy.

Ook vind ik deze in mijn ogen foutieve informatie terug op oudzuylenutrecht.nl/esser-en-leussen/ een bijdrage van ene Robert Beekman uit 2016 bij Schaakclub Oud Zuylen.

Lees meer >

Fameuze nieuwtjes van Loek

In Ecce Homo Ludens XV schrijft René Olthof over Loek Mostertman, die in 1955(!) al meedeed aan het Hoogoventoernooi. Volgens René is Loek ook de bedenker van vele fameuze nieuwtjes, waaronder 10.h4 in de Draak.

Lees het artikel op de HMC-site. Zie ook het overzicht van alle artikelen in deze serie.

Lees meer >

WOW wint Kerstquiz 2020

De winnaar van de Kerstquiz 2020 van het MEC is ‘WOW’, het team bestaande uit Eric de Winter, René Olthof en Gerard Welling.

Dit schaakhistorisch uiterst sterke team scoorde 98 van de 100 punten en wist Rudy Bloemhard 1 punt voor te blijven. Paul Tuijp en Berry Brand eindigden heel fraai op de gedeelde derde plek.

Er waren enkele opgaven waar meerdere inzenders in de fout gingen,

Lees meer >

WK 1935: laatste aflevering, Euwe wereldkampioen

Vandaag de laatste aflevering over het WK van 1935!

Paul van der Sterren vertelt wat er vandaag precies 85 jaar geleden allemaal gebeurde en ook wat de match voor schakend Nederland heeft betekend.

In de ‘Extra info’ een uitgebreid verslag met veel foto’s en krantenberichten.

In 2022 willen we de revanchematch tussen Euwe-Aljechin op een vergelijkbare wijze tonen.

We hopen dat u heeft genoten van deze serie en danken Tess,

Lees meer >

Historische foto Amsterdamse dovenschaakclub TOG

De Amsterdamse dovenschaakclub TOG bestaat op 30 maart 2021 honderd jaar. In dat kader wordt gewerkt aan een fototentoonstelling over de club. Daarbij is een bijzondere historische foto opgedoken in het archief. TOG heeft deze foto ruim 20 jaar geleden van een van zijn leden gekregen.

De foto is vermoedelijk rond 1930 genomen. Een van de toeschouwers is herkend als TOG-lid Jacob de Vries, geboren op 12 mei 1912 in Amsterdam en vermoord op 26 maart 1943 in concentratiekamp Sobibor.

Lees meer >

WK 1935: het einde nadert!

In deze voorlaatste aflevering komen de partijen 27, 28 en 29 aan bod. De spanning bij de spelers en organisatie loopt op. De nieuwe secondant van Aljechin, Ernest Klein, wordt zelfs hardhandig de zaal uitgezet omdat hij ervan verdacht werd Aljechin voor te zeggen! De organisator die zich hier erg kwaad over maakte was Gerrit van Harten. Zijn rol in het Euwe-Aljechin-comité wordt in de ‘Extra info’ besproken.

Lees meer >

Waarom was Larsen boos op Euwe?

Lees de Nieuwsbrief van het Max Euwe Centrum!

Max Euwe moest in zijn tijd als voorzitter van de wereldschaakbond FIDE (1970 – 1978) de nodige problemen oplossen, met als hoogtepunt de organisatie van de match Fischer – Spasski. Toch behield hij steeds een goede relatie met alle partijen. Met één uitzondering: de populaire Deense grootmeester Bent Larsen. Wat ging er mis, waarom wilde Larsen Euwe niet meer zien of spreken?

Lees meer >

WK 1935: Euwe neemt de leiding!

De strijd om het wereldkampioenschap van 1935 nadert zijn ontknoping!

Euwe wint deze week twee partijen en komt op een 14-12 voorsprong. Met name de 26e partij was fraai en kreeg de bijnaam ‘De Parel van Zandvoort’. Op een in 2001 uitgegeven postzegel staat de cruciale stelling uit deze partij afgebeeld.

Nog vier partijen te gaan!

www.maxeuwe.nl/index.php/activiteit/wk-1935/670-wereldkampioenschap-schaken-1935