Schaakgeschiedenis in vogelvlucht 24: Garry Kasparov

 

 

Deze rubriek is gemaakt voor schaaksite.nl en is terug te vinden onder het kopje ‘Schaakhistorie’.

Omdat het schaakspel een eeuwenoud spel is, dat naar schatting al 3000 jaar oud is, lijkt het mij gepast om een serie korte artikelen te presenteren, waarin de schaakgeschiedenis voor het voetlicht wordt gebracht. In de vorige aflevering hebben we het gehad over Anatoly Karpov. In deze nieuwe aflevering zullen we het hebben over Garry Kasparov (Geboren in 1963).

 

 

Garry Kasparov met één van zijn grimassen (foto Jos Sutmuller)

In deze nieuwe aflevering spreken over het ‘wonderkind uit Baku’, Garry Kasparov. In 1984 werd hij de uitdager van wereldkampioen Karpov. Nadat deze turbulente WK-match in 1984 na bijna vier maanden met een voorsprong van 5-3 voor de titelhouder werd afgebroken, moesten de heren een jaar later op herhaling. Over de achtergronden van deze titelstrijd die door Campomanes, de voorzitter van de Fide, werd afgebroken is al veel gezegd en geschreven. Het komt er in het kort op neer dat de match ging om zes winstpartijen (zonder dat remises mee zouden tellen, precies zoals Fischer het had gewild!). Karpov kwam met 5-0 voor maar en leek op alle fronten de meerdere van zijn jonge uitdager. Die besloot toen om ‘Karpov als het ware tegen zichzelf te laten spelen’. Hij koos exact de openingsvarianten die zijn tegenstander tegen hem gebruikte en produceerde zo een hele lange reeks remises. Omdat hij duidelijk jonger en fysiek veel fitter was dan zijn rivaal, begonnen er scheurtjes in het spel van Karpov te komen. Dat vertaalde zich in drie nederlagen voor de regerende kampioen. Toen de tweekamp werd afgebroken, waren beide spelers woest. Karpov zei dat hij nog slechts één overwinning nodig had om de titel te behouden, Kasparov beweerde dat zijn tegenstander op instorten stond…

Maar een jaar later speelden beiden een nieuwe tweekamp die nu ging over 24 partijen waarbij de titelhouder voldoende had aan 12-12. Dit werd een zinderende tweekamp, die in Moskou gespeeld werd. Tegen het eind had Kasparov een voorsprong in handen tot Karpov de 22ste partij in zijn voordeel wist te beslissen en daarmee de achterstand verkleinde tot één punt. Na een remise in de 23ste partij moest Karpov dus in de laatste partij, waarin hij wit had, winnen om de titel te behouden. Dit werd één van de meest bijzondere partijen die ik ooit gezien heb, ook gezien de spanning die er op deze partij stond.

 

(foto Jos Sutmuller)

Karpov, Anatoly – Kasparov, Garry (24ste partij)

Deze partij werd een gevecht op het scherp van de snede. Ik herinner me heel goed dat ik voor mijn eigen club (de Eindhovense Schaakvereniging) in de hoogste klasse een teammatch speelde in Hilversum tegen HSG. In deze tijd was er nog geen internet maar wel hadden we tijdens deze wedstrijd de beschikking over een televisietoestel met Teletekst. In gelukkig werkte daar een schaker, die alle zetten, in vrijwel ‘realtime’ intypte. Dus stond er bij het toestel een schaakbord en daarop werden de zetten keurig door iemand bijgehouden. Op een gegeven moment was de spanning in deze partij tussen de twee grote ‘K’s’ zo voelbaar, dat steeds meer schakers om dit bord dromden en daarmee zelfs hun eigen partij in de steek lieten. Vooral het moment waarop Kasparov, die genoeg aan remise had, plotseling met een dubbel pionoffer de stelling opende, zorgde voor grote opwinding. Ondanks het hoge aantal Elopunten dat op deze dag aanwezig was, durfde niemand te voorspellen hoe deze partij zou aflopen. We voelden allemaal dat we getuige waren van één van de meest fascinerende en uiterst belangrijke schaakpartijen die ooit gespeeld was. Hier werd bepaald hoe onze schaakwereld er de komende tijd uit zou gaan zien…

Lees meer >

Begrijp wat u doet 72: Het Londen Systeem

 

Hieronder treft u de volgende aflevering van de rubriek “Begrijp wat u doet”. In deze serie worden, speciaal voor clubschakers, achtergronden belicht van de ‘grote openingen’ zoals het Spaans, het Siciliaans, het Damegambiet, het Konings-Indisch enzovoort. De artikelen verschenen eerder in Schaakmagazine het blad van de KNSB, de Nederlandse schaakbond.

 

 

Een vrij populaire opening is het Londen Systeem, genoemd naar het toernooi uit 1922 dat in Londen gespeeld werd. Het ontstaat meestal als wit vanuit de beginstelling de zetten d2-d4, Pg1-f3 en Lc1-f4 speelt en dat ook nog laat volgen door c2-c3, e2-e3. Die laatste zet wordt meestal voorafgegaan door h2-h3 omdat wit zijn loper op f4 koestert en liever niet door een zwart paard (met …Pf6-h5) laat afruilen (zie het schematische diagram rechts)

1. d4 Pf6
We nemen een min of meer willekeurige volgorde die echter vaak leidt tot hetzelfde type stelling. Wit streeft ernaar om de opstelling in te nemen uit het volgende schematische diagram:

Andere volgordes zijn:
 
1…d5 2. Lf4 Deze snelle ontwikkelingszet stijgt in de hiërarchie omdat wereldkampioen Magnus Carlsen het diverse malen gespeeld heeft. Er bestaat een vuistregel (als ik het goed heb ooit door Euwe geformuleerd) dat bij het ontwikkelen de paarden liefst de voorrang moeten krijgen op lopers. Door een speler van het kaliber Carlsen wordt er soms gespot met dit soort algemeenheden. [2. Pf3 Pf6 3. Lf4]

2. Pf3 e6

2…g6 3. Lf4

3. Lf4

 

Magnus Carlsen (foto Frans Peeters)

Min of meer de basisopstelling die wit – vaak ongeacht wat zwart daar tegenover zet – wil innemen. In de jaren ’80 had ik te maken met een speler uit mijn omgeving die al rond zijn 15de bijna van meestersterkte was. Maar helaas werd schaken te belangrijk voor hem dat zijn relatie met ons spel – op zijn zachtst gezegd – onder druk kwam te staan. Verliezen kwam zo hard aan, dat hij het schaakbord al redelijk snel het raam uit gooide. Toen hij het veel later weer eens ging proberen, bleek dat verliezen nog altijd niet tot zijn vocabulaire hoorde. Mede daarom speelde hij het Londen Systeem dat. Het kenmerk van de witte opzet was, zoals hij het heel humoristisch formuleerde, een soort ‘langzaam naar voren schuivende vesting!’ Ofwel: met zo’n stevige opbouw (pionnen op c3 en e3) en verder allemaal goede stukken kan wit eigenlijk weinig gebeuren. Tenminste, zo had hij dat voor ogen.

3…c5
Veel zwartspelers kiezen voor deze actieve mogelijkheid. Het valt het witte pionnencentrum aan en brengt de mogelijkheid …Dd8-b6 in de stelling.
Spelers die het Dame-Indisch op hun repertoire hebben staan, zullen graag verder gaan met 3…b6 4. e3 Lb7 en nu is de meest gebruikelijke voortzetting. 5. Ld3 [Het is echter de vraag of 5. h3 niet nét wat nauwkeuriger is. Zwart zou graag de loper van f4 willen opjagen met …Pf6-h5 en zo is de terugtocht naar h2 mogelijk. Op deze bijzonder lastige kwestie poogt Peter Heine Nielsen, de secondant van Magnus Carlsen, antwoord te geven bij zijn analyse van de partij Carlsen-Thomashevsky, 2016. Zijn antwoord lijkt plausibel want hij zegt dat wit beter eerst Ld3 kan spelen om …Le7 af te wachten. Want op wits laatste zet speelde Aljechin ooit het interessante 5…Ld6!? Het idee is dat hij zijn koningsloper wil ruilen voor die zwartveldige van wit omdat wit nu een tempo heeft gespendeerd aan 5.h3. Na (In bovengenoemde partij Carlsen-Thomashevsky, 2016 volgde: 5…Le7 6. Ld3 O-O 7. O-O {In hetzelfde jaar ging de witspeler in Giri-Tomashevsky verder met 7. Pbd2 c5 8. c3 en ook hij kwam later tot winst.} 7…c5 8. c3 en wit slaagde erin een mooie aanval op de zwarte koningsvleugel te ontketenen.) 6. Lxd6 cxd6 (zie analysediagram)

Lees meer >

Mister Chess presenteert: Schaakfotografie en schaakkunst

In deze aflevering heb ik het over schaakfotografie met Frans Peeters en over schaakkunst met Margreet Wevers. Tevens wordt de winnaar aangekondigd van het prachtige schaakbord uit aflevering 2.

 

Lees meer >

Mister Chess presenteert…. Schaakschilder Tjerk Zijlstra

Elke zondag om 17:00 uur een nieuwe aflevering op het YouTube-kanaal van Hans Böhm.

Lees meer >

Mister Chess presenteert… een schaakschilder aan bod, in woord en beeld

Schaakvrienden en schaakvriendinnen,

Morgen om 17.00 uur komt in Mister Chess presenteert… een schaakschilder aan bod, in woord en beeld.

Zie misterchess.hansbohm.com

Onder alle abonnees (gratis) wordt een groot schaakbord inclusief stukken verloot.

Je kunt nog meedoen tot 20 februari.

Schaakschilder Tjerk Zijlstra biedt drie gesigneerde boeken aan, die tot 5 maart onder alle abonnees worden verloot.

Lees meer >

Nieuw schaakvlog De verdediging uitschakelen

Schrik niet, we hebben een korte actiefilm opgenomen – waarin een van de stukken wordt uitgeschakeld.

Dit op verzoek van een van onze abonnees die vroeg hoe dat nou werkt, het uitschakelen van de verdediging. Hier zie je dat zwart eigenlijk dik voor staat, maar dat wit nog een mooie truc heeft om een stuk te winnen. Verder gaat het weer helemaal goed met Max, no worries!

Lees meer >

Giri geklopt in tiebreak door Radjabov

Gisteren werd de tweede serie matches in de kwartfinales gespeeld van Opera Euro Rapid. Daarin kwam onze landgenoot Anish Giri uit tegen Teimour Radjabov. De Azeri was een tijdje van het toneel verdwenen maar de laatste tijd is hij weer terug en hoe! Hij wint de een na de andere partij tegen de huidige wereldtop, schreef vorig jaar nog een groot knock-outtoernooi op zijn naam en daarmee lost hij een oude belofte, dat hij ooit een geduchte kandidaat zou kunnen zijn voor de wereldtitel, eindelijk in. Toen hij als jeugdspeler in Linares won van Kasparov, werd hem een gouden toekomst voorspeld maar eigenlijk is dat er nooit echt van gekomen.

De eerste tweekamp tussen Giri en Radjabov eindigde in 2-2 nadat Giri op achterstand was gezet in de derde partij. Maar in de vierde liet hij zich van zijn goede kant zien door een prachtige overwinning te boeken. Gisteren volgde de tweede match en ook die eindigde in 2-2. De vier remises lieten zien dat beide spelers erg aan elkaar gewaagd zijn. Op zijn YouTubekanaal is Radjabov vaak ook één van de gasten van Giri, kennelijk zijn ze goed bevriend met elkaar.

Lees meer >

Brugse Meesters

Het internationaal schaaktoernooi Brugse Meesters is na een jaar onderbreking terug met een nieuwe formule. Vorig jaar ging de editie van de  Brugse Meesters door de corona-uitbraak niet door en kreeg de organisatieploeg van de Brugse Meesters de eer om de Belgische kampioenschappen 2020 te organiseren.

Dit jaar zijn we er opnieuw! De Brugse Meesters is een gezellig en een heel internationaal getint toernooi in het hartje van de zomer, met de deelname van meerdere grootmeesters en meesters. Op verzoek van eerdere deelnemers wordt het toernooi van 9 ronden nu gespeeld over 7 dagen en dit van 14 tot en met 20 augustus 2021. Verder is er onder meer nog een gratis stadswandeling en een blitztoernooi voorzien.

Dus ideaal om een bezoek aan Brugge te combineren met een deelname aan het toernooi!

Verdere informatie over het toernooi is te vinden op www.brugsemeesters.be  of via toernooidirecteur Tom Piceu (tom.piceu@gmail.com).

Lees meer >

Mister Chess interviewt Jorden van Foreest

Op het YouTube-kanaal van Hans Böhm (Mister Chess presenteert….), dat elke zondag rond 17:00 uur ingaat op gebeurtenissen in de schaakwereld is komende zondag  Jorden van Foreest te gast.

Jorden vertelt over de drie vluggertjes die de beslissing brachten bij TSCT 2021, en over zijn ambities.

Doneer aan Schaaksite

Heeft u ook genoten van de verslaggeving over het Tata Steeltoernooi?

Nadat de oprichter van Schaaksite, Kees Schrijvers, vorig jaar de site heeft overgedragen aan ons, Lennart Ootes, Herman Grooten en Dimitri Reinderman, proberen wij dit mooie project voort te zetten. Schaaksite.nl maakt kosten om de site in de lucht te houden en om de kwaliteit van de artikelen te waarborgen. We houden evengoed Schaaksite gratis toegankelijk. Als u met ons de wens heeft dat Schaaksite nog lang bestaat en zich verder ontwikkelt kunt u ons helpen:

• Donaties zijn nu mogelijk via het formulier en rekeningnummer. Dat kan via deze pagina ‘Steun Schaaksite’. U kunt zelf een overschrijving doen of het formulier invullen en via iDEAL overmaken.

• Medewerker worden? Dat kan ook. Op Meehelpen aan Schaaksite ziet u een aantal onderwerpen waarvoor we medewerkers zoeken; maar als u zelf een goed idee heeft zijn we ook geïnteresseerd.

Hopelijk wilt u een bijdrage leveren en zo ons motto waarmaken: Schaaksite.nl is er vóór en dóór schaakliefhebbers!

Lees meer >