Recensie: The Human Factor – Karsten Müller & Luis Engel

Omdat ik in de week van 23-27 augustus vijf dagen in Hamburg verbleef, om bij Chessbase filmpjes op te nemen voor een paar dvd’s die ik aan het samenstellen ben, kon ik kennismaken met de man die bekend staat als één van de grootste eindspelexperts ter wereld: grootmeester Karsten Müller.

En niet zomaar, want de Chessbase medewerker die mij begeleidde bij mijn filmpjes, Pascal Simon, nodigde mij uit om samen met Müller één van zijn Endgame Magic shows op te nemen. Ik had eerlijk gezegd niet helemaal door wat mij te wachten stond, maar het overtrof mijn stoutste verwachtingen. Karsten had zich minutieus voorbereid door in de database op zoek te gaan naar eindspelen die ik ooit op het bord heb gehad.

Daar had hij soms voorbeelden bij gezocht uit zijn eigen praktijk, soms ook gecontroleerd met de “7-men-tablebases” en dat leverde een geanimeerde samenspraak op. De bezoekers van schaaksite.nl zullen zich wellicht mijn column “Van Wely en de bushalte” kunnen herinneren en deze anekdote kwam hier ook ter sprake. Als een echte heer gaf Muller mij voorafgaand aan dit hele gebeuren zijn meest recente boek The Human Factor in Chess dat ik diezelfde avond direct ben gaan lezen. En ook dat overtrof de eventuele verwachtingen die ik mogelijk zou kunnen hebben, aangezien ik me al een meesterwerk van hem kon herinneren dat ik in mijn boekenkast heb staan: Fundamental Chess Endings dat hij samen met Frank Lampert schreef.

Klik op de afbeelding voor een link naar de uitzending.

 

De hoogste tijd om het hierboven genoemde boek te bespreken. Hoewel de titel nog niet helemaal prijsgeeft wat de insteek van dit boek is, laat de cover aan duidelijkheid niets te wensen over. De twee auteurs zetten in op het bespreken van vier verschillende archetypen die zij binnen het schaken denken te kunnen aanwijzen. Voordat ik inhoudelijk inga op dit hoogst originele boek een kleine beschrijving van de twee auteurs:

GM Karsten Müller (geboren in 1970) behoeft nauwelijks introductie. Hij studeerde wiskunde en behaalde een doctorale graad in dit vak in 2002. Hij heeft zich ontpopt tot een grote eindspelspecialist en in de loop van de tijd heeft hij, naast de vele schaakvideo’s die hij voor Chessbase heeft geproduceerd, ook een enorme reeks boeken geschreven, vaak in coproductie
met iemand anders.

GM Louis Engel (geboren in 2002) werd in oktober 2019 grootmeester en hij is daarmee – op Vincent Keymer (die het voorwoord in dit boek schreef) na – de jongste speler met deze titel in Duitsland. In eigen land is hij momenteel de jeugdkampioen t/m 18 jaar.

 

Lees meer >

Youth World cup online

De jeugdwereldkampioenschappen worden dit jaar niet gehouden, maar in plaats daarvan zijn er wel online toernooien zoals de World Youth Cup. De KNSB heeft een aantal talenten geselecteerd voor dit toernooi en die moesten zich na een aantal voorronden zien te kwalificeren voor het slotstuk. De KNSB maakt op haar website melding van dit toernooi. Zo valt er te lezen:

“In totaal nemen hier 14 Nederlandse jeugdspelers aan deel: Chenwu Zhu, Yichen Han, Arthur de Winter, Roger Labruyere, Wendy Huang, Manasvita Basa, Elysia Feng, Lauri Maris, Jonas Hilwerda, Tim Grutter, Rolinde den Heijer, Luna Huang en Janice Fu.

Inmiddels is het kwalificatietoernooi achter de rug en hebben 3 Nederlandse talenten zich geplaatst voor de laatste 16 spelers in de knock-out fase. Dat zijn Arthur de Winter (Open t/m 14 jaar), Luna Huang (Meisjes t/m 10 jaar) en Machteld van Foreest (Meisjes t/m 14 jaar). De Nederlandse spelers worden begeleid door Merijn van Delft”.

Het bericht en het toernooi kunt u verder volgen via deze link.

Lees meer >

Met “Manneken Pis” de trein in!

In het Belgische Geraardsbergen werd van zondag 8 t/m donderdag 12 augustus een Open toernooi gehouden. Het was al weer de 36ste keer dat het toernooi gehouden werd; vanwege corona kon het evenement vorig jaar niet plaatsvinden maar voor deze zomer was de organisatie er alles aan gelegen om toch een modus te vinden zodat het veilig (coronaproof!) georganiseerd kon worden. En ik moet zeggen dat zij met vlag en wimpel zijn geslaagd door dit evenement op een goede en veilige manier te laten doorgaan waardoor veel mensen weer het nodige schaakplezier hebben kunnen beleven.


Waar traditioneel in “Het Koetshuis”, vlakbij de abdij van Geraardsbergen werd gespeeld, moesten er vanwege de covid-19 beperkingen nu op vijf verschillende locaties gespeeld worden. Men had het clublokaal van de organiserende schaakclub “Van Pion Tot Dame Geraardsbergen”, café “The Preacher” omgedoopt tot het domein van de eerste 15 borden, waaronder zes liveborden. Dus als je in deze bovenzaal zat, deed je mee om de prijzen. Op dezelfde pittoreske markt, waar dit café te vinden is, was ook het stadhuis gastheer. Uiteindelijk was Caïssa, de schaakgodin, mij ditmaal op de hand, maar daarover later meer. Dat ik met een goed gevoel dit toernooi in ging,  had onder andere te maken met de straat waar ik, vanuit het hotel, samen met mijn zoontje Tommy (die ook meespeelde) doorheen moest lopen op weg naar één van de locaties waar gespeeld zou worden (zie naambordje). Hoewel de spelling niet helemaal in orde is 🙂 konden we hier wel om lachen aangezien mijn familie in de loop van de tijd de meest rare verbasteringen van onze familienaam hebben moeten aanhoren.

Dit schilderij in het stadhuis toont de kroning van Napoleon tot Keizer (foto Armin Kohlrausch).

Terug naar het toernooi. Aangezien ik voor de tweede ronde, die zondagavond gespeeld werd, een bye had genomen, kwam ik de derde ronde  te zitten in het bovengenoemde stadhuis. Mensen uit de oudheid op prachtige schilderijen keken je tegemoet, maar helaas stond de toegangsdeur wagenwijd open (in verband met de onmisbare ventilatievoorschriften) en, behalve dat de koude invloedsfeer van die dag toch binnenkwam, leidde een ander tafereel halverwege de partij tot wat commotie. Want op het balkon meldde zich plotseling een clownesk geklede figuur met een grote koebel die het publiek op het marktplein op luide toon begon toe te spreken. Duidelijk een staaltje plaatselijke folklore waarbij de man niet wist dat er geschaakt werd en dat je dan stil moet zijn… Toen hij klaar was met zijn speech, werd hem meegedeeld dat er achter de deur een schaaktoernooi plaatsvond waarna hij zich onmiddellijk verontschuldigde. Maar een aantal blunders waren er toen al gemaakt… De schakers in het stadhuis zaten trouwens te spelen in de nissen van het grote gebouw waar aan het eind in een zaal een grote, brede tafel stond opgesteld met twee schaakborden. Die tafel was zo breed dat het niet eenvoudig was om de onderste rij te bereiken. In dezelfde ronde dat ik hier speelde, was ook mijn zoontje van 11 jaar bezig om – toevallig aan deze brede tafel – met zwart de zet 29…De1 uit te voeren in onderstaande diagramstelling. Hij moest vrijwel geheel over de tafel hangen om die zet te kunnen spelen!

Lees meer >

Een fascinerend eindspel

Het Nederlands jeugdkampioenschap in de hoogste drie leeftijdscategorieën (A, B en C, respectievelijk t/m 18, t/m 16 en t/m 14 jaar) wordt sinds zondag in Almelo gespeeld. De organisatie is erin geslaagd om een fantastisch evenement uit de grond te stampen, volledig coronaproof. Toernooidirecteur Yannic Husers liet weten hoe moeilijk dat is geweest, met ook in de voorbereidingen alle onzekerheden rondom de maatregelen met betrekking tot evenementen. Niettemin mocht de jeugd op zondag starten waarbij de jongste categorie negen ronden in zeven dagen gaat afwerken, de oudere jeugd de strijd in (slechts) zeven ronden moet beslechten. Alle informatie, verslagen, uitslagen, standen en foto’s treft u aan op de toernooisite.

Op dinsdagmiddag was ik benaderd om in een livestream op Twitch commentaar te geven op de partijen. Dat deed ik in samenspraak met Vincent Vleeming, die ook voor de techniek verantwoordelijk was. Het werd uiteindelijk een zeer lange zit, vanaf 13.15 tot rond 18.30 uur, maar er was ook zoveel aardigs om te voorzien van commentaar. Mocht u voldoende zitvlees hebben, kunt u de stream nog bekijken via onderstaand venster.

 

Grote aandacht ging uit naar het fascinerende eindspel dat in de A-groep op het bord kwam tussen Tim Grutter (één van de hogere ratinghouders in deze groep) tegen Eline Roebers, de huidige online wereldkampioen bij de meisjes t/m 14 jaar. In het late middenspel wist Eline haar sterke opponent een stuk te ontfutselen, maar Tim krabbelde terug door de nodige pionnen te slaan om zo een uiterst problematisch eindspel in te gaan.

Tim Grutter Eline Roebers

(foto’s van Ilja Kalle)

 

Dat resulteerde uiteindelijk in een eindspel van ieder twee pionnen op de koningsvleugel met een verre witte vrijpion op de c-lijn tegen een paard. We weten uit ervaring dat een paard vaak een onhandig stuk is om zo’n verre pion in bedwang te houden en uiteindelijk slaagde Eline niet in haar missie om een vol punt te scoren. Dat bleek wel mogelijk te zijn, maar er kwamen zoveel studie-achtige wendingen in voor dat ik het eindspel uitgebreid heb geanalyseerd. Aangezien het analysebord via het platform Lichess verliep, kon ik gebruikmaken van de nodige varianten die tijdens de livestream al getoond werden.

Maar bij nader inzien bleek er nog een hele schatkamer aan prachtige en onverwachtse ideeën te ontdekken die ik de bezoekers van Schaaksite niet wil onthouden! Zet u schrap: hier komt ie:

 

Grutter, Tim – Roebers, Eline

Lees meer >

Begrijp wat je doet 68: Het Konings-Indisch in de voorhand

Hieronder treft u de volgende aflevering van de rubriek “Begrijp wat u doet”. In deze serie worden, speciaal voor clubschakers, achtergronden belicht van de ‘grote openingen’ zoals het Spaans, het Siciliaans, het Damegambiet, het Konings-Indisch enzovoort. De artikelen verschenen eerder in Schaakmagazine het blad van de KNSB, de Nederlandse schaakbond.

Veel spelers hebben problemen tegen het Siciliaans en tegen de Franse verdediging. “Teveel varianten die ik moet kennen”, is een veelgehoord argument als iemand van te voren weet dat zijn komende tegenstander zich van één van bovengenoemde openingen bedient.

Oud-wereldkampioen Bobby Fischer had een recept klaarliggen om beide openingen in één keer te tackelen: het Konings-Indisch in de voorhand. Het is natuurlijk wel een pré als je het Konings-Indisch ook met zwart op je repertoire hebt staan tegen 1.d4. Het voordeel is dat je een opstelling kunt innemen die je, redelijk onafhankelijk van wat je tegenstander speelt, op het bord kunt zetten. Wit streeft naar de volgende opbouw:

 

Schematisch diagram 1

Deze stelling geeft goed weer welke opstelling wit graag wil innemen. Op de koningsvleugel heeft hij zijn ‘Konings-Indische’ loper geposteerd. Wat opvalt is de ver opgerukte pion op e5. Dat is een zeer sterk punt in zijn stelling en in navolging van de theorie van het ‘überdecken’ van Aaron Nimzowitsch heeft wit die pion met maar liefst vier stukken gedekt. Door zoveel stukken te concentreren rondom deze pion, hoopt wit aanvalskansen te kunnen creëren tegen de zwarte koningsstelling.

Een plausibel verloop heeft de diagramstelling opgeleverd, waarbij zwart zich de verzwakking …h7–h6 heeft gepermitteerd.

Lees meer >

Recensies: vier interessante zomerboeken

Als coördinator van de boekenrubriek ontvang ik regelmatig uit binnen- en buitenland pakketjes met boeken. Uitgeverijen hebben er belang bij dat hun nieuwe boeken onder de aandacht van een groot publiek worden gebracht. Daar werkt ons Schaaksiteteam, bestaande uit tien recensenten graag aan mee! Vrijwel elke vrijdag krijgt u van één van onze recensenten een uitgebreide boekbespreking te zien die u kunt terugvinden onder deze link. Als u terugbladert, ziet u dat we al wat boeken en zelfs YouTube-content hebben gerecenseerd. Deze rubriek is voorlopig de laatste vóór de zomer omdat we even de pauzeknop indrukken. We houden namelijk een zomerreces van zes weken aan, maar u kunt van ons weer het nodige verwachten begin september. We sluiten dit halve jaar af met vier bijzondere boeken van twee uitgeverijen, New in Chess (uit Alkmaar) en Gambit (Londen).

(klik hieronder op de titel in de tabel voor een link naar het boek in dit artikel en op het boek voor een link naar de website van de uitgeverij)

The Unstoppable American – Jan Timman The Scandinavian for Club Players –Thomas Willemze
Magnus Carlsen’s most instructive games –Martyn Kravtsiv Win with the Caro-Kann – Sverre Johnsen and Torbjørn Ringdal Hansen

The Unstoppable American – Jan Timman

Met de twee mooie ondertitels van dit boek “Bobby Fischer’s road to Reykjavik” en “His Sensational Run tot he 1972 World Chess Championship Match” wordt in een notendop verteld waar dit boek over gaat. We weten allemaal dat Fischer in 1971 en 1972 op de top van zijn kunnen was, waarbij vooral zijn ongekende serie overwinningen op rij een regelrechte sensatie was, zoals ik ooit in een artikel “Gespot 35 Fischers ongeëvenaarde serie overwinningen” heb beschreven.

Lees meer >

Ook Giri moet zijn koffers pakken na tiebreak

Anish Giri tijdens de World Cup (foto Lennart Ootes)

Vandaag stond in de World Cup te Sochi de tiebreak gepland voor de derde knock-outronde. Gisteren wisten we al dat Anish Giri de enig overgebleven Nederlander in de strijd was, maar de partijen met het reguliere speeltempo hadden al laten zien dat zijn jonge Oezbeekse tegenstander Nodirbek Abdusattorov een geduchte tegenstander was.

 

Dat werd maar al te duidelijk in de eerste partij. Opnieuw bereikte Giri met wit vrijwel niets bijzonders tegen de Franse opening en moest hij wederom in een eindspel zelfs oppassen om niet in de problemen te komen. Hij gebruikte ook zeeën van tijd en hoewel de partij volkomen gelijk opging, liep er ineens toch iets uit de hand voor onze man. Laten we er maar een stripverhaal met belangrijke momenten van maken.

 

Giri, Anish – Abdusattorov, Nodirbek (tiebreak 3.3)

Lees meer >

Vandaag internationale “Chess Day”

Op 20 juli 1924 werd in Parijs de FIDE opgericht en in 1966 stelde de UNESCO voor om deze datum te vieren als “Internationale Dag van het Schaakspel”. Natuurlijk kun je schaken elke dag vieren, maar FIDE President Arkady Dvorkovich en zijn assistent David Llada, hebben nog wel wat ideeën hoe schakers over de hele wereld kunnen helpen om van vandaag een heel speciale dag voor het schaken te maken.

Lees meer >

Giri naar de tiebreak, Van Foreest helaas naar huis

In het Russische Sochi zijn gisteren en vandaag twee partijen uit de derde knock-outronde van de wereldbeker gespeeld. Van de Nederlandse deelname moeten vanaf nu alle ogen gericht worden op Anish Giri. Jorden van Foreest verloor zondag met wit de eerste partij, waarbij hij lange tijd op weg leek naar een klinkende overwinning. Erg zuur en het viel niet mee om met zwart ijzer met handen te breken. Dat lukte vandaag dus ook niet, de krampachtige remise noopt hem om zijn koffers te pakken.

Giri had in de Oezbeekse jongeling Abdusattorov een zeer taaie tegenstander. In de partijen met het reguliere tempo heeft onze landgenoot geen enkel zicht op een overwinning gehad. Met zwart moest hij in het eindspel opboksen tegen het loperpaar en een verre vrijpion. Groot nadeel zou je zeggen, maar door zijn stukken heel actief in het centrum te plaatsen, wist Giri alle gevaar goed te neutraliseren. Ook hier heb ik geen concrete winstkansen voor de tegenstander kunnen waarnemen, een terechte remise dus.

Foto Anastasiia Korolkova

Lees meer >

Bok via 2-0 overwinning in de tiebreak overtuigend door

In het Russische Sochi heeft Benjamin Bok bij de World Cup vandaag in de tiebreak overtuigend gewonnen van zijn tegenstander Asyl Abdyjapar. Hij wist de IM uit Kyrgyzstan ditmaal tweemaal zeer gedecideerd van het bord te schuiven om zo de tweede ronde te bereiken.

In de eerste partij kwam Bok met wit al snel beter te staan en slaagde hij erin om twee stukken voor een toren te veroveren. Hij offerde in het eindspel een stuk voor twee pionnen, om vervolgens nog meer pionnen van het bord te halen. Toen hij vier pionnen voor de kwaliteit had, was het overduidelijk voorbij. Het livebord liet overigens de uitslag ½ – ½ zien, maar het was natuurlijk een vol punt.

Lees meer >