Jan Timman

Top-40 Nederlandse schakers. 2: Jan Timman

Zou een Nederlandse schaker nog eens wereldkampioen kunnen worden? Ruim veertig jaar na de historische zege van Max Euwe in 1935 kwam het besef op dat we misschien weer een kandidaat hadden. Jan Timman kwam ver, maar Anatoli Karpov bleek voor hem een grotere kwelgeest dan Alexander Aljechin voor Euwe.

Timman in 2000 in Hoogeveen

 

Jan Timman (geboren 14 december 1951) werd al op zijn veertiende jeugdkampioen van Nederland en vervolgens derde bij het wereldjeugdkampioenschap. In 1969 debuteerde hij als zeventienjarige op het Nederlands kampioenschap met een derde plaats. In 1974 begon hij aan een fabuleuze reeks. Timman werd drie keer op rij kampioen, met uit 11 partijen respectievelijk 8,5, 9,5 en 8,5 punten. In 1978 werd hij kampioen samen met Sosonko, met wie hij geen overeenstemming kon vinden voor een datum voor een beslissingsmatch. In 1980,, 1981 en 1983 werd hij weer overtuigend kampioen. Timman stond inmiddels in de top vijf van de wereld en het was niet vreemd dat hij de NK’s even liet voor wat ze waren. In 1987 scoorde hij nog wel zijn beste prestatie. Met 9,5 uit 11 eindigde hij 2,5 punten voor Sosonko en Van der Wiel, inmiddels ook allebei wereldtoppers. Daarna duurde het tot 1996 voordat hij er weer bij was. Timman eindigde samen met de nieuwe ster Sokolov bovenaan en versloeg hem in een korte beslissingsmatch. In de volgende twee jaren werd hij tweede. Na weer een lange afwezigheid werd hij in 2006 tiende, wat voldoende was om definitief een punt te zetten achter zijn NK-deelnames. Timman was er zeventien keer bij, wat negen titels, vier tweede en een derde plaats opleverde.

 

Wereldtop

Al in 1972 kwam Timman de top honderd van de wereld binnen, op plaats 95. In 1974 kwam hij op 39, in 1977 op 16. Pas in 1993 verliet hij de top twintig. Zelf noemt hij 1978 als het jaar waarin hij definitief de wereldtop bereikte. In Bugojno won hij dat jaar een partij van Karpov en eindigde achter Karpov en Spasski als derde. Timman won het IBM-toernooi ruim voor Ribli, Hort, Andersson en Ljubojevic, won ook een toernooi in Niksic en werd tweede in het supertoernooi in Tilburg. Het leverde hem in januari 1979 een mondiale vijfde plaats op. Drie jaar later was hij nummer twee van de wereld, achter Karpov. Toen ook Gari Kasparov opkwam, was de derde plaats voor Timman het hoogst haalbare.

Lees meer >

Grischuk – Ding: 16.a4 een nieuwtje?

In de partij tussen Grischuk en Ding ontstond na 15… Ke7 de volgende stelling:

Tot op heden werd er hier meestal verder gegaan met 16. Lg4 (o.a. Topalov, Timman en Shirov). Grischuk speelde nu het ‘nieuwtje’ 16.a4, volgens het Hiarcs- openingsboek de beste zet (samen met 16.Lg4). Geen enkele speler in de MegaDatabase 2018 speelde 16.a4 maar het is een aanbeveling van een publiek verkrijgbaar openingsboek. Dus bekend maar een nieuwe zet tussen 2 schakers.

Lees meer >

Prijsvraag eindspelstudies Jan Timman 65 jaar

Ter gelegenheid van de 65e verjaardag van schaakgrootmeester én studiecomponist Jan Timman op 14 december 2016, organiseert ARVES (Alexander Rueb Vereniging voor SchaakEindspelStudie) in 2017 twee prijsvragen voor eindspelstudies.

Categorie 1: alleen toegankelijk voor FIDE-titelhouders

(GM, IM, FM, WGM,WIM en WFM).

Thema: vrij.

Juryleden: Yochanan Afek en Hans Böhm

Toernooidirecteur: Harold van der Heijden

Totaal prijzengeld: € 1000,=

Categorie 2: open sectie

Thema: mat door een loper of het voorkomen hiervan

Juryleden: Jan Timman en Hans Böhm

Toernooidirecteur: Harold van der Heijden

Totaal prijzengeld: € 1000,=

Stuur uw inzendingen voor 1 juli 2017 naar toernooidirecteur Harold van der Heijden: heijdenharold@gmail.com, bij voorkeur in PGN-formaat.

Lees meer >

Jan Timman 65. Aflevering 10 (slot): Nog niet met pensioen

Een week lang brachten wij hier op Schaaksite een eerbetoon aan Jan Timman, ter gelegenheid van zijn 65e verjaardag. Een compleet beeld schetsten we natuurlijk niet van hem, we pikten zomaar wat presentjes uit de grote grabbelton. Terwijl de hoofdpersoon momenteel waarschijnlijk met Wageningen zit te schaken in Venlo, ronden wij deze Timman-week af.

In mijn rubriek die vandaag verscheen in de regionale dagbladen in Noord-Holland en een deel van Zuid-Holland schreef ik dat je vroeger met 65 jaar bejaard werd genoemd, maar dat het nu gewoon een mijlpaal is.

We associëren het nog wel met pensioen, maar dat doet Timman niet, zo zei hij in een kort artikel in De Gelderlander. Dit jaar speelde hij zestien partijen in de Nederlandse en Duitse competitie, tien in een toernooi in Denemarken en vier in zijn match in Moermansk tegen Karpov, die Timman met 2,5-1,5 won.

Lees meer >

Jan Timman 65. Aflevering 9: Timman en Hilversum

Heeft Jan Timman meer met Hilversum dan met bijvoorbeeld Wijk aan Zee, Amsterdam, Tilburg, Hoogeveen of Groningen? Dat zou ik niet zeggen, maar deze serie bestaat uit persoonlijke verhalen en ik heb in 2012 nou eenmaal een boek geschreven over 125 jaar schaken in Hilversum, samen met Wim van der Wijk: ‘Mat in de Mediastad’. Timman heeft wel op veel verschillende manieren met Hilversum te maken gehad.

De eerste keer was het AVRO-toernooi van 1973. Een sterkbezet toernooi, maar niet zo bekend als AVRO 1938. Dat toernooi was bedoeld als kandidatentoernooi voor het bepalen van de uitdager van wereldkampioen Aljechin. Eigenlijk wereldkampioen Euwe, maar tijdens de voorbereidingen verloor Euwe in 1937 onverwachts de revanchematch. De sterkste acht schakers ter wereld speelden mee, inclusief de wereldkampioen zelf: Aljechin, Euwe, Capablanca, Flohr, Botwinnik, Keres, Fine en Reshevsky. Het toernooi werd gewonnen door Keres en Fine, maar onderhandelingen over een WK-match liepen stuk door allerlei oorzaken, die vooral te maken hadden met de Tweede Wereldoorlog.

Daar kan ik nog veel over schrijven, maar ik wil naar 1973. Na 35 jaar vond er een reprise plaats. Aanleidingen waren het vijftigjarig bestaan van de AVRO en het honderdjarig bestaan van de KNSB. De Hilversumse club HSG had er niets mee te maken.

 

Oud wint van jong

De sterkste acht schakers van de wereld bijeen te brengen, was niet te doen. De sterksten van dat moment waren Fischer, Spasski, Karpov, Kortchnoi en Petrosjan. De organisatoren wisten echter dat AVRO 1938 nog een ander kenmerk had. Het deelnemersveld bestond uit vier routiniers en vier hemelbestormers.

Lees meer >

Jan Timman 65. Aflevering 8: Timman en Wageningen

Sinds 2007 speelt Jan Timman bij de Schaakvereniging Wageningen. Via Yochanan Afek hadden de Wageningers al eerder contact met Jan, hij had een paar keer een training voor de club verzorgd. Toen Jan naar Arnhem verhuisde, opperden enkele Wageningers dat hij dan mooi voor de club kon komen spelen. Het leek een wild idee, maar toch werd een afspraak gemaakt om een en ander te bespreken. Tijdens een genoeglijk diner in een Italiaans restaurant werd overeenstemming bereikt. De Wageningers reageerden opgetogen. “Het is alsof het mooiste meisje van de school naast je komt zitten en ook nog verkering met je wil!”, reageerde voorzitter Bert Torn. In oktober 2007 debuteerde Jan bij Wageningen met een remise tegen Babak Tondivar van Philidor Leeuwarden.

Jan Timman laat zijn Wageningse clubgenoten zijn partijen uit het Tata-toernooi zien.

Sindsdien laat hij vrijwel geen wedstrijd voorbij gaan. En hij laat het niet bij zijn eigen partij. Hij loopt regelmatig rond bij zijn teamgenoten en na afloop geeft hij hen advies hoe het beter had gekund. Ook laat hij altijd zijn eigen partij zien aan de rest van de club. Af en toe verzorgt hij een simultaan, wat mooie PR voor de vereniging betekent. Bijzonder was zijn deelname aan de internetmatch Wageningen-Kenia

Lees meer >

Jan Timman 65. Aflevering 7: Boezemvrienden

 

Lees meer >

Jan Timman 65. Aflevering 6: Lang zal hij leven

Deze hele week brengen wij een hommage aan Jan Timman, vanwege zijn 65e verjaardag. Vandaag, woensdag 14 december, is die verjaardag. Daarom plaatsen we nu gewoon een paar mooie foto’s.

Van deze foto kun je alleen maar vrolijk worden en dat zal Jan ook wel worden. Yasser Seirawan, een goede vriend van hem en altijd aangenaam gezelschap. De foto heb ik genomen in 2001 in Wijk aan Zee.

Zijn teamgenoten ook altijd vrienden? Niet altijd, maar Jan Timman zal zich best thuis gevoeld hebben in het team van De Variant uit Breda (onder diverse sponsornamen), waarschijnlijk het sterkste clubteam waarvoor hij ooit heeft gespeeld. De club had gewoon de sterkste schakers van Nederland verzameld.

Lees meer >

Jan Timman 65. Aflevering 5: Liefhebber van het paard

Niet veel mensen weten dat Jan Timman in 1982 tweede stond op de wereldranglijst. Hij had de ‘pech’ dat hij in die periode een groot kampioen, Anatoly Karpov, voor zich moest dulden. Toen Karpov zijn wereldtitel kwijtraakte aan Gary Kasparov was er zelfs een nog groter geweldenaar opgestaan.

Anatoly Karpov (foto Jos Sutmuller)

 

Gary Kasparov (foto Jos Sutmuller)

Timman heeft zijn weg naar de top veelvuldig beschreven in diverse tijdschriften en boeken. Daarvan was het revolutionaire Schaakbulletin zo’n beetje het eerste tijdschrift waar hij zijn ervaringen tijdens toernooien en analyses prijsgaf. Dit alles naar aanleiding van een advies van oud-wereldkampioen Mikhail Botwinnik.  Zoals in het vorige artikel van Johan Hut had Botwinnik ooit gezegd dat als je beter wilde worden je je analyses aan een groot publiek zou moeten voorleggen. De gedachte was dat er altijd wel iemand zou opstaan die een fout zou kunnen vinden in een analyse. Dat advies heeft Timman zich ter harte genomen. Bij mij prijkt nog altijd het Groot Analyseboek in mijn boekenkast. Daar wijdt Timman vaak bladzijden lang uit over een stelling waarvan hij de problematiek op zeer instructieve wijze verbaal uitlegt. Als opkomend speler heb ik indertijd veel gehad aan deze wijze van het doorgronden van de stellingsproblemen. In tegenstelling tot wat mijn collega in bovengenoemd stuk schrijft, weet ik dat er indertijd de nodige onnauwkeurigheden, omissies en zelfs pertinente foutjes werden gevonden.

IM Leon Pliester (helaas al overleden) gaf ooit een serie trainingen aan sterke clubschakers en dat deed hij grotendeels uit het Groot Analyseboek. Ik meen me te herinneren dat hij een hele lijst had opgesteld en ook aan Timman heeft gegeven.

Lees meer >

Jan Timman 65. Aflevering 4: Timman de grote analyticus

Kan iemand uitzoeken wie er voor het eerst een analysediagram plaatste? Als ik zeg dat het Jan Timman was, is dat misschien wel omdat we hem deze week eren vanwege zijn 65e verjaardag. Maar het zou me niets verbazen als het zo is. In deze aflevering aandacht voor een meesterwerk in zijn oeuvre als schrijver: Het groot analyseboek. Het was een van zijn eerste boeken.

In een analyse moet je niet alleen varianten geven,

Lees meer >