Gerard Welling en Steve Giddins – The Lasker Method to improve in Chess: A Manual for Modern-Day Club Players

Het is exact honderd jaar geleden dat Lasker in Havana zijn wereldtitel verloor in een match tegen Capablanca. Daarmee kwam er een einde aan de langste titelhoudersperiode: nog steeds staat de 27 jaar van Lasker in de boeken als een record. Toch staat hij tot op de dag van vandaag minder in de belangstelling dan vele collega’s die tragische levensverhalen kenden, zoals Aljechin of Fischer, of bekend staan om hun eindspeltechniek of tactische vaardigheden, zoals Capablanca of Tal. Wellicht komt dit ook door de perceptie dat zijn spel zich niet leent voor een didactische aanpak. Om de Engelstalige Wikipedia te citeren: “He published chess magazines and five chess books, but later players and commentators found it difficult to draw lessons from his methods”. Des te spannender als er een nieuw boek gewijd wordt aan juist Laskers wijze van spelen: The Lasker method to improve chess: A manual for modern-day club players.

Laat ik maar meteen duidelijk stellen: Gerard Welling en Steve Giddins bewijzen met hun boek het ongelijk van Wikipedia. Zij laten duidelijk zien welke principes Lasker hanteerde in zijn spel. Zo ontstaat een leerzaam maar ook prettig geschreven boek. Welling en Giddins hanteren daarbij twee uitgangspunten: zij stellen de methode boven de partijen van Lasker en ze geven de lezer een praktisch openingsrepertoire ontleend aan Lasker.

Het eerste uitgangspunt komt voort uit, en daar zijn de schrijvers heel open in, de eerdere uitstekende publicaties die gewijd zijn aan Laskers partijen. Daarbij moet met name gedacht worden aan John Nunns John Nunn’s Chess Course (Gambit 2014), maar ook aan Andrew Soltis Why Lasker matters (Batsford 2005) en Gary Kasparovs onvolprezen My great predecessors (part I, Everyman Chess 2003). De schrijvers willen doublures voorkomen en gebruiken dus naast de partijen van Lasker veelal partijen van andere spelers die de Laskermethode goed illustreren. Deze aanpak werkt erg goed, omdat niet geforceerd in de carrière van Lasker hoeft te worden gezocht, maar de relevantste partijen voor de methode kunnen worden gekozen.

Lees meer >

Van Foreest – Grandelius: eersteklas lesmateriaal

Ook in de VS heeft de laatste editie van het Tata Steel Chess toernooi voor de nodige opwinding gezorgd. Aanvankelijk misschien omdat het een van de weinige schaaktoernooien was die zich niet door de voortgaande pandemie heeft laten tegenhouden. Maar gaandeweg waren het de vele schitterende partijen en de zinderende finale die veel Amerikaanse schaakliefhebbers op het puntje van de stoel hielden.

Met zijn lange traditie en ijzersterke deelnemersveld is Tata Steel Chess over de hele wereld een begrip.

Lees meer >

Geen OKU in juni

Deze foto staat al een tijd prominent op de OKU-site. In elk geval tot en met juni zal dat ook zo blijven. Normaal gesproken zouden we dan het 47e Open Kampioenschap van Utrecht houden, maar gezien de huidige beperkingen zit dat er niet in. Niet alleen zouden speelruimte en bar er heel anders uitzien dan normaal, ook zijn geïnteresseerde organisaties terughoudend met het beschikbaar stellen van mooie zalen.

Lees meer >

Krantenrubriek weekend 20 maart 2021

Wekelijks publiceren we de diverse schaakrubrieken van de weekendkranten. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend.

Lees meer >

IM Irene Sukandar tegen een ontkennende valsspeler: 8 miljoen kijkers op YouTube

Hoe trek je kijkers op YouTube? Een WK-match is leuk, POGchamps een succes, maar daarmee haal je de miljoen kijkers niet, verre van. Maar wel door een ontkennende valsspeler op een echt bord live te laten spelen, zo bleek in Indonesië.

Het verhaal in het kort: de populaire streamer Levy Rozman (Gothamchess) speelde een tienminutenpartij tegen Dewa Kipas en verloor. De tegenstander gebruikte voor zeer voor de hand liggende zetten 10 seconden en had een nauwkeurigheid van 90%.

Lees meer >

schaakverhaal

De broedertwist

Lang geleden leefden er twee welgestelde broers in een klein land aan zee. Roeland bezat vele landerijen, boerderijen en wat dies meer zij. Zijn broer Dirk verhuurde diverse panden in enkele grote steden. Beide mannen hadden een gezamenlijke passie: schaken. En omdat ze dicht bij elkaar woonden werd menig vrij uurtje besteed aan het edele schaakspel. Tot op een kwade dag tijdens een partijtje het gesprek over geld ging.

Lees meer >

The Hustler

Walter S. Tevis schreef behalve The Queen’s Gambit nog drie andere boeken waar een filmbewerking uit voortkwam. En één daarvan ook met een spel dat zich er niet voor leek te lenen om het spannend en verhalend in beeld te brengen: poolbiljart.

De film The Hustler uit 1961 met Paul Newman in de hoofdrol was een succes. Ik zag de film lang geleden en pas recent kwam ik erachter dat de auctor intellectualis van The Queen’s Gambit ook die van The Hustler is.

Er lijkt verschil te zitten tussen de moraal van het ene en het andere verhaal, maar bij nadere beschouwing is dat toch niet het geval. In The Queen’s Gambit weet Beth Harmon met haar talent door oefening en doorzetten het hoogste te bereiken. De hoofdpersoon van The Hustler, poolspeler Eddie Felson, gebruikt daarentegen zijn talent om er op goedkope en bedrieglijke manier beter van te worden. Maar in tegenstelling tot Beth loopt het met Eddie niet onverdeeld goed af. En zo brengt de schrijver in beide boeken tot uitdrukking dat je je talent goed moet gebruiken, alhoewel hij die boodschap er niet dik bovenop legt.

In de laatste gedrukte aflevering van Schaakmagazine is op de cover Eline Roebers te zien in een Beth Harmon-pose. Niet zo’n gekke verwijzing als je net wereldkampioen bent geworden.

Maar Eline is niet de enige Nederlandse schaker die een zekere gelijkenis met een Walter S. Tevis personage vertoont. Een ‘Eddie’ hebben we namelijk ook.

Nee, ik ga geen naam noemen, maar ik zal hem wel beschrijven en als iemand de schoen past zullen we dat ongetwijfeld merken.

Lees meer >

Willem Verbeek – Een pionier van het Nederlandse schaken

Willem Jan Louis Verbeek (1820-1888) was de jongste telg uit de familie van Jan Louis en Wilhelmina Verbeek. Hij was geboren en getogen in Wijk bij Duurstede en na een onderbreking voor zijn medische opleiding tot platlandicus is hij daar in 1842 teruggekeerd en gestart als huisarts. Verbeek trouwde en zou een gezin hebben dat uitgroeide tot negen kinderen.

Ondanks zijn drukke praktijk, familieleven, en financiële beslommeringen vond Willem Verbeek ruimte om zich in diverse sociaal-culturele activiteiten en goede doelen te verdiepen. In zijn vrije tijd was Verbeek vooral actief in de schaakwereld, waar hij menig lans brak voor de ontwikkeling van het schaken in Nederland, dat in de negentiende eeuw nog achterliep op de rest van de wereld. Verbeek geldt dan ook als een pionier, die als geen ander een stimulator was voor het schaken en de uniformering van de regels in Nederland. Verbeek was een schaakmeester avant la lettre, maar hij is vooral bekend als de hoofdredacteur van het eerste Nederlandse schaaktijdschrift Sissa (1847-1874), zijn geesteskind.

Willem Jan Louis Verbeek (1820-1888)

In 1844 richtte Verbeek met twee clubgenoten het schaakgenootschap Sissa op, vernoemd naar de mythische brahmaan Sissa waarvan men dacht dat hij de uitvinder van het schaakspel was. De leden van deze vereniging ontmoetten elkaar wekelijks. Verbeek was de captain van menig correspondentie-schaakpartij van Sissa tegen andere clubs in het land. Onder Verbeeks leiding groeide Sissa uit tot een gerespecteerde schaakmacht en werd Wijk bij Duurstede “de bakermat van het schaken” in de regio.

Verbeeks naam (alsook zijn pseudoniem Gustavus) is verbonden met het eerste Nederlandse schaaktijdschrift Sissa, zijn geesteskind, dat hij in 1848 opzette en waarvan hij tot 1874 de hoofdredacteur zou zijn. Het blad werd het middel bij uitstek om de Nederlandse schaakgemeenschap te verbinden en op de hoogte te houden van de laatste theoretische ontwikkelingen.

Na uitgebreid overleg met vooraanstaande schakers publiceerde Verbeek in 1848 onder zijn pseudoniem het Nieuw reglement op het gewoon schaakspelen, dat algemeen aangenomen werd en door het hele land gebruikt werd tot in 1874, toen de Nederlandse schaakbond met een update kwam.

Lees meer >

Mister Chess presenteert….

In Mister Chess presenteert… komt het allerlaatste beeld van The Queen’s Gambit aan de orde, hebben we het over schaakboksen met de vz van de Nederlandse Boks Bond Boris van der Vorst, ook zetdwang met loper en een simultaan met Chessity en tot slot kunst in notatieboekjes.
iedere zondag vanaf 17.00 uur: www.youtube.com/watch?v=oFsT1XxYncA

Anish Giri verslaat ‘Nepo’ in de tiebreak van de finale!

Onze landgenoot Anish Giri heeft op fantastische wijze het vierde toernooi gewonnen dat deel uitmaakt van een cyclus in de online Grand Tour, de Carlsen Invitational. Het was het tweede major event dat gezien de bezetting er zeker mocht wezen. In de voorronden gaf Giri al zijn visitekaartje af door als enige van Magnus Carlsen te winnen en – ondanks een mindere derde speeldag – als tweede te eindigen achter Carlsen, die verder de rest van het veld kansloos liet. In de knock-outfase liet hij eerst de Fransman Vachier Lagrave kansloos en daarna rekende hij met schijnbaar groot gemak ook de Amerikaan Wesley So af. Daarmee verzekerde hij zich van de finaleplek waarin hij het tot enige verbazing mocht opnemen tegen Ian Nepomniachtchi die in de halve finale in de tiebreak Magnus Carlsen had weten te verslaan. Carlsen zelf zette zijn teleurstelling om door de strijd om de derde en vierde plaats overtuigend te winnen van Wesley So, een speler waar de wereldkampioen het vaak lastig tegen heeft.

Een opgeluchte Giri wordt geïnterviewd, net nadat hij de tiebreak heeft gewonnen.

Nu was de Rus de enige speler tegen wie Giri in de voorronden in het zand had moeten bijten, dus hij zal ongetwijfeld gebrand zijn geweest op een revanche. Wat op de achtergrond ook meespeelt, is dat binnenkort het Kandidatentoernooi weer hervat wordt en daarin is Nepomniachtchi, samen met Vachier Lagrave een belangrijke kanshebber om de uitdager van de wereldkampioen te worden.

Lees meer >

Giri verslaat So, naar finale tegen Nepo

Anish Giri heeft zich geplaatst voor de finale van de Magnus Carlsen Invitational. De Hagenaar (die zich eigenlijk niet eens voor het toernooi geplaatst had, maar door het publiek erin werd gestemd) versloeg Wesley So (koploper in de Champions Tour waar dit toernooi onderdeel van uitmaakt) met twee keer 2.5-1.5. De andere halve finale was (nog) spannender: Nepomniachtchi had in zijn tweede match tegen Carlsen een halfje nodig uit twee partijen en kon eeuwig schaak geven. Hij verloor, verloor nog eens, maar voorkwam het wonder van [woonplaats van Carlsen] door de tiebreak te winnen. Carlsen is daarom veroordeeld morgen en overmorgen de verliezersfinale tegen So te spelen. Of andersom, zoals Giri verklaart: “De verliezersfinale tegen Carlsen is niet de match waar je in wilt zitten.”

Twee keer 2.5-1.5 ziet er overtuigend uit, maar het zag er niet meteen goed uit voor onze landgenoot. Sterker nog, hij had de slechtst mogelijke start. In de eerste partij van de eerste match (donderdag) kreeg hij met wit groot voordeel, gaf dat eerst weg, meteen daarna een belangrijke pion en toen ook nog maar een stuk. Een blackout? Na een remise herhaalde hij de opening, kreeg dit keer geen voordeel, maar nu was het So die fouten maakte en verloor. De Amerikaan kwam in de vierde partij weer onder druk te staan.

30.Tg5 houdt het nadeel beperkt. Na 30.Dg4? Tf8! bleek de druk op de f-lijn dodelijk (ondanks dat slaan op f5 nog niet dreigt). Zes zetten later gaf wit op.

Lees meer >

“Schaken in het Dolhuis” door Hans Meijer

Dol, bezeten, razend, bezopen, absurd, onbezonnen, driest, dwaas, krankzinnig, zinneloos, gek.
Lees over dolle paarden, dames, lopers en torens in deze column, in PDF-formaat.

Deze en andere columnisten van SV Promotie, schreven samen meer dan 1000 columns. U leest ze op onze site.

Recensie: Chess for Educators van Karel van Delft

Al een paar weken ligt een boek op mijn bureau te pronken. Je zou kunnen zeggen dat dit de Engelstalige compilatie van het hele oeuvre van psycholoog en schaaktrainer Karel van Delft moet zijn. De titel: Chess for Educators. De auteur heeft een groot gedeelte van zijn leven besteed aan het bestuderen van de voordelen die het schaken voor kinderen in het dagelijks leven biedt. Zoals de achterflap vermeldt: schaken heeft de zeldzame eigenschap dat kinderen ons schaakspel leuk vinden terwijl het ook nog goed voor hen is. “Schaken is net als het leven: je moet plannen maken, beslissingen nemen, creatief zijn, uitdagingen aangaan, omgaan met teleurstellingen, interactie met anderen en het evalueren van je eigen handelingen”.

 

Inleiding
Karel probeert op wetenschappelijke wijze te onderbouwen dat bovengenoemde eigenschappen uit het dagelijks leven door het schaken in de praktijk kunnen worden gebracht en dat elk persoon die met het schaken in aanraking komt hier profijt van zal hebben. Niet verwonderlijk dat er ook is uitgezocht dat het schaken leerprestaties op school verbetert. Het is algemeen bekend dat cognitieve vaardigheden (zoals geheugenfuncties, concentratievermogen en visualisatie) worden verbeterd door je met het schaakspel bezig te houden. Daarnaast komt een schaker spelenderwijs in aanraking met mentale componenten, zoals het omgaan met teleurstellingen en het reflecteren op je eigen spel.

 

Opbouw
De ondertitel van het boek ‘How to Organize and Promote a Meaningful Chess Teaching Program’ geeft aan in welke richting de schrijver wil gaan. Hij legt zijn jarenlange ervaring als schaaktrainer/schaakcoach/organisator op tafel om mensen te helpen op een verantwoorde wijze een jeugdafdeling binnen een schaakclub georganiseerd te krijgen. Naast een uitgebreide introductie, waarin Van Delft uit de doeken doet wat hij voor ogen heeft om de lezer te bieden, is het boek ingedeeld in maar liefst 21 hoofdstukken. Ik zet ze op een rij:

Lees meer >

In de schijnwerpers: Jorrit Strik, schaaktalent met een ziek lichaam (2003-2020)

In deze aflevering staat een bijzondere schaker centraal. Het gaat over een jonge schaker die kampt met grote gezondheidsproblemen, maar er toch iets moois van weet te maken. Helaas kan hij het verhaal zelf niet meer vertellen. Het verhaal is geschreven door Ron Strik, de vader van Jorrit Strik.

The Happy life of Happy

Karel van Delft legt in het onlangs verschenen boek ‘Chess for educators’ uit dat kinderen al jong met schaken kunnen beginnen, als ze interesse tonen in het spel. Ze kunnen een schaakbord zien, anderen zien schaken, of ze zien een boek met interessante plaatjes. Het blijkt dat het brein bij kinderen rondom het zesde levensjaar zover is ontwikkeld dat ze het schaakspel ook daadwerkelijk kunnen begrijpen. Zo ongeveer was het ook bij Jorrit.

Jorrit ging met zijn ouders en grote zus op vakantie in het Colombinehuis, een vakantieverblijf voor zieke en gehandicapte kinderen. Daar stond een mooi schaakspel. Jorrit was geïnteresseerd en zijn vader leerde hem de basisregels. Jorrit had een maag-darmziekte waardoor hij niet kon eten of drinken. Hij leefde op parenterale voeding. Dat wil zeggen voeding die rechtstreeks in het bloed werd opgenomen via een infuus.

Hoewel men op zijn zesde ook klassiek autisme diagnosticeerde, was Jorrit zeker niet verstandelijk beperkt. In de zomer van 2010, Jorrit was net zeven jaar, meldde hij zich als lid bij de Schaakvereniging Rivierenland.

Veel oefenen en spelen
Hij oefende iedere dag met zijn vader en ging wekelijks naar de club. Hij werd daardoor in 2012 al beloond met een ereplaats in de interne competitie. De jeugdleider maakte Jorrit attent op de Grand Prix-toernooien van de SGS. Zo toog Jorrit op 24 november 2012 naar zijn eerste toernooi bij En Passant. Dat moesten we van te voren melden bij de organisatie. Daarvoor waren verschillende redenen. Jorrit verplaatst zich met een rolstoel. Hij heeft autisme en er was enige uitleg noodzakelijk over zijn ziekte omdat hij continu was gekoppeld aan een infuus.

Het toernooi werd een succes! Niet sportief gezien, want hij won slechts één partij, maar hij kreeg van de organisatie al voor aanvang van het toernooi een aanmoedigingstrofee. Jorrit vindt het super leuk om de hele tijd bezig te zijn met schaken.

Lees meer >

Giri verslaat Vachier-Lagrave in kwartfinale (en de Dubbele Bongcloud van Carlsen en Nakamura)

Anish Giri heeft de laatste vier bereikt in de Magnus Carlsen Invitational. Over twee matches versloeg hij de Fransman Maxime Vachier-Lagrave met 2-2 en 3-1. In de halve finale (morgen en overmorgen) mag hij tegen Wesley So. De andere halve finale gaat tussen Carlsen en Nepomniachtchi.

In totaal won Giri drie partijen. In twee daarvan offerde MVL een pion, om niet veel zetten later zonder compensatie een pion achter te staan. In de eerste match had de Fransman de eerste partij met zwart gewonnen en had hij kunnen kiezen daarna solide te spelen. In plaats daarvan kwam hij in de diagramstelling met 16.c5!?

Na 16…Lxc5 17.Lxc5 Dxc5 18. Pe4 Db6 19.Pd6 Tcb8 20.Pf4?! Pe8 gaf hij nog een pion weg met 21.Ph5, maar dat was kansloos. Logischer was 21.Pxe8 Lxe8 22.Dg4 geweest, dreigt 23.Ph5, maar zwart pent het witte paard met 22…Dd4! Daarom had wit 20.Pg3 moeten doen en dan had hij wel genoeg compensatie gehad.

Lees meer >

Krantenrubriek weekend 13 maart 2021

Wekelijks publiceren we de diverse schaakrubrieken van de weekendkranten. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend.

Lees meer >